ADM i ekspander nad mięśniem piersiowym: zalety, wady i ryzyko
Jeśli pierś ma zostać odtworzona za pomocą implantu, po usunięciu piersi (mastektomii) często najpierw zakłada się ekspander tkankowy. To tymczasowy balon, który powoli rozciąga skórę. Coraz częściej chirurg kładzie go nad mięśniem piersiowym i owija cienką błoną zwaną ADM. W tym artykule wyjaśniamy prostymi słowami, co to oznacza i jakie są zalety, wady i ryzyko tej metody.
Animacja pokazuje technikę w ogólnym zarysie. Nie pokazuje powikłań, nie zastępuje zaleceń po operacji i nie przewiduje Pani wyniku. Pani operacja może przebiegać inaczej.
W tym artykule
Czym jest ADM?
Co oznacza położenie nad mięśniem?
Jak przebiega operacja
Zalety ekspandera nad mięśniem z ADM
Wady, o których warto wiedzieć
Ryzyko i możliwe powikłania
Powrót do zdrowia: czego się spodziewać
Dla kogo jest ta metoda?
Częste pytania
Pytania do chirurga
Czym jest ADM?
ADM to bezkomórkowa macierz skórna (acellular dermal matrix). To cienka, miękka błona. Powstaje ze skóry dawcy albo ze skóry zwierzęcej, najczęściej świńskiej lub krowiej. Podczas obróbki usuwa się z niej wszystkie komórki. Zostaje tylko rusztowanie z kolagenu, czyli białka, które nadaje skórze wytrzymałość.
W błonie nie ma komórek, dlatego organizm jej nie odrzuca. W kolejnych miesiącach wrastają w nią Pani własne naczynia krwionośne i komórki. Z czasem staje się dodatkową warstwą Pani własnej tkanki.
Niektóre szpitale zamiast ADM używają siatki syntetycznej. To cienka tkanina, która spełnia to samo zadanie: podtrzymuje i okrywa ekspander. W tym artykule słowo ADM oznacza oba materiały, chyba że piszemy o różnicy.
Co oznacza położenie nad mięśniem?
Duży mięsień piersiowy leży płasko na żebrach. Położenie nad mięśniem lekarze nazywają prepektoralnym. Ekspander leży wtedy tuż pod skórą i tkanką tłuszczową, a mięsień zostaje na swoim miejscu.
Druga możliwość to położenie pod mięśniem (subpektoralne). O różnicach przeczyta Pani w artykule Implant nad czy pod mięśniem? Rekonstrukcja piersi.
Ekspander ma mały port do wypełniania. Przez ten port krok po kroku wypełnia się go solą fizjologiczną. Dzięki temu skóra powoli się rozciąga. Później, podczas drugiej operacji, chirurg wymienia ekspander na stały implant.
Jak przebiega operacja
Animacja powyżej pokazuje najważniejsze kroki:
Chirurg onkologiczny usuwa tkankę gruczołową piersi. Skórę zachowuje się w jak największym stopniu.
Chirurg plastyczny ocenia skórę. Musi być wystarczająco gruba i dobrze ukrwiona.
Ekspander owija się ADM – w całości albo tylko z przodu.
Ekspander razem z ADM kładzie się na mięśniu piersiowym.
Chirurg przyszywa ADM do ściany klatki piersiowej. Dzięki temu ekspander zostaje we właściwym miejscu.
Zakłada się jeden lub dwa dreny i zszywa skórę nad ekspanderem.
Na koniec operacji ekspander jest zwykle wypełniony tylko częściowo. Dzięki temu nacisk na gojącą się skórę jest niewielki.
Zalety ekspandera nad mięśniem z ADM
Mięśnia piersiowego nie odcina się ani nie rozciąga. Dlatego wiele kobiet w pierwszych tygodniach odczuwa mniej bólu i napięcia.
Pierś nie porusza się, gdy napina Pani mięsień piersiowy. Takie przesuwanie się nazywa się deformacją animacyjną. Może się zdarzyć, gdy implant leży pod mięśniem.
ADM utrzymuje ekspander na miejscu i pomaga ukształtować dolny fałd piersi.
ADM tworzy dodatkową warstwę między ekspanderem a skórą.
Skóra rozciąga się powoli. Ma czas, by dojść do siebie po mastektomii.
Mięsień piersiowy zachowuje pełną siłę. To ważne przy sporcie i ciężkiej pracy.
Wady, o których warto wiedzieć
Potrzebna jest druga operacja, aby wymienić ekspander na stały implant.
Ekspander okrywają tylko skóra, tłuszcz i ADM. U szczupłych kobiet brzeg może być widoczny lub wyczuwalny.
Później przez skórę mogą prześwitywać drobne fałdy implantu. Nazywa się to falowaniem (rippling). Często można je poprawić własnym tłuszczem (lipofillingiem).
Metoda nie jest dla każdej kobiety. Przy cienkiej lub słabo ukrwionej skórze lekarze wybiorą inny plan.
ADM to dodatkowy materiał. Kosztuje, a nie wszędzie się go stosuje lub refunduje.
ADM pochodzi od ludzkiego dawcy albo od zwierzęcia. Jeśli z powodów osobistych lub religijnych jest to dla Pani ważne, proszę powiedzieć o tym chirurgowi. Być może sprawdzi się siatka syntetyczna.
Ryzyko i możliwe powikłania
Każda operacja wiąże się z ryzykiem. Przy ekspanderze nad mięśniem z ADM najważniejsze są:
Zbiornik płynu (seroma). Wokół ekspandera może zbierać się płyn z rany. Wtedy dren czasem zostaje dłużej.
Zakażenie. Objawy to zaczerwienienie, ocieplenie, ból i gorączka. Zakażenie leczy się antybiotykami. Czasem trzeba na pewien czas usunąć ekspander.
Problemy z gojeniem. Po mastektomii skóra jest cienka. Jeśli jej fragment dostaje za mało krwi, rana goi się powoli lub się rozchodzi.
Utrata ekspandera. Jeśli ekspander odsłoni się w ranie albo dojdzie do ciężkiego zakażenia, trzeba go usunąć. Nowa rekonstrukcja jest później często możliwa.
Zaczerwienienie skóry nad ADM. U niektórych kobiet pojawia się czerwona plama bez zakażenia. Lekarze nazywają to zespołem czerwonej piersi (red breast syndrome). Zwykle mija samo, ale zawsze trzeba je pokazać lekarzowi.
ADM słabo się wgaja. Czasem tkanki źle wrastają w błonę. Częstą przyczyną jest płyn lub zakażenie.
Twarda torebka. Wokół każdego implantu organizm tworzy cienką torebkę. Jeśli staje się twarda i bolesna, mówimy o przykurczu torebki.
Badania nie dają jednej odpowiedzi. W niektórych z ADM częściej występowały seroma i zakażenie, w innych nie było różnicy. Ryzyko jest większe, gdy Pani pali, ma cukrzycę lub dużą nadwagę, a także po radioterapii. Warto zapytać zespół o jego własne wyniki.
Powrót do zdrowia: czego się spodziewać
Zwykle zostaje Pani w szpitalu kilka dni. Dreny usuwa się po około jednym–dwóch tygodniach. W pierwszych tygodniach proszę nie unosić ręki powyżej barku i nie nosić ciężkich rzeczy.
Gdy rana się zagoi, zaczyna się wypełnianie. Przy każdej wizycie przez port podaje się trochę soli fizjologicznej. Potem przez dzień lub dwa może Pani czuć ucisk. Mięsień nie jest rozciągany, dlatego wypełnianie często mniej boli niż przy ekspanderze pod mięśniem.
Po kilku miesiącach ekspander wymienia się na stały implant. Do sportu i dźwigania wraca się po rozmowie z lekarzem, zwykle po około sześciu tygodniach.
Proszę od razu skontaktować się z zespołem, jeśli pojawi się gorączka, zaczerwienienie się nasila, nagle pojawi się obrzęk, z rany wycieka płyn albo ból się nasila.
Więcej przeczyta Pani w artykule Ekspander piersi: ból, wypełnianie i częste problemy.
Dla kogo jest ta metoda?
Nie ma sztywnej reguły. Zespół bierze pod uwagę Pani ciało i plan leczenia. Metoda często dobrze się sprawdza, gdy:
skóra po mastektomii jest wystarczająco gruba i dobrze ukrwiona;
nie pali Pani;
jest Pani aktywna lub uprawia sport i nie chce, aby pierś poruszała się razem z mięśniem;
chce Pani uniknąć uczucia napięcia, które bywa przy ekspanderze pod mięśniem.
Metoda może być mniej odpowiednia, gdy:
skóra jest bardzo cienka lub uszkodzona wcześniejszą radioterapią;
jest Pani bardzo szczupła i ma mało tłuszczu pod skórą;
pali Pani lub choruje na coś, co spowalnia gojenie ran.
Ostateczna decyzja często zapada dopiero podczas operacji. Dopiero wtedy chirurg widzi, jak dobrze skóra jest ukrwiona.
Częste pytania
Czym jest ADM w rekonstrukcji piersi?
ADM to bezkomórkowa macierz skórna. To cienka błona ze skóry dawcy lub skóry zwierzęcej. Usunięto z niej wszystkie komórki, więc zostaje tylko miękkie rusztowanie. Chirurg używa jej, aby okryć i podtrzymać ekspander lub implant. Z czasem wrastają w nią Pani własne tkanki.
Dlaczego ekspander umieszcza się nad mięśniem piersiowym?
Gdy ekspander leży nad mięśniem, mięśnia nie odcina się ani nie rozciąga. Dlatego wiele kobiet w pierwszych tygodniach odczuwa mniej bólu. Pierś nie porusza się też, gdy napina Pani mięsień. Skóra musi jednak być wystarczająco gruba i dobrze ukrwiona.
Jakie ryzyko wiąże się z ADM?
Najważniejsze to zbiornik płynu (seroma), zakażenie, wolne gojenie rany i, rzadko, utrata ekspandera. U niektórych kobiet nad ADM pojawia się czerwona plama bez zakażenia. Badania nie są zgodne, czy ADM zwiększa to ryzyko. Warto zapytać zespół o jego doświadczenie.
Czy ADM jest zawsze potrzebne przy ekspanderze nad mięśniem?
Nie. Niektóre zespoły stosują ADM, inne siatkę syntetyczną, a jeszcze inne żadnego dodatkowego materiału. Zależy to od Pani skóry, rodzaju ekspandera i doświadczenia zespołu. Warto zapytać o to przed operacją.
Czy ta metoda jest możliwa, jeśli czeka mnie radioterapia?
Często tak, ale radioterapia sprawia, że skóra twardnieje i jest gorzej ukrwiona. Rośnie wtedy ryzyko problemów z gojeniem i twardej torebki. Zespół omówi z Panią, czy ekspander nad mięśniem to dobry wybór, czy lepsza będzie rekonstrukcja z własnych tkanek.
Pytania do chirurga
Czy w moim przypadku ekspander będzie nad mięśniem, czy pod nim? Dlaczego?
Czy używa Pan/Pani ADM, siatki syntetycznej, czy żadnego dodatkowego materiału?
Z czego jest ADM: od ludzkiego dawcy czy od zwierzęcia?
Jak często zdarzają się u Państwa seroma, zakażenie lub utrata ekspandera?
Co się stanie, jeśli podczas operacji skóra okaże się niewystarczająco dobra?
Jak zmieni się plan, jeśli będę potrzebować radioterapii?
Powiązane artykuły
Autor oryginalnych informacji: dr Mahyar Foumani, chirurg plastyczny i rekonstrukcyjny pracujący w Holandii, zajmujący się rekonstrukcją piersi. Na podstawie książki Breast Reconstruction Explained.
Ten artykuł przekazuje ogólne informacje i nie zastępuje indywidualnej porady medycznej.
Wyjaśniamy prostym językiem, na czym polega rekonstrukcja piersi. Informacje pomagają poznać możliwości i wspólnie z lekarzem podjąć decyzję. Nie zastępują indywidualnej porady.
Każda sytuacja jest inna. Właściwy plan zależy od ciała, choroby, leczenia i Twoich potrzeb. Stosuj zalecenia własnego zespołu. Przy objawach lub wątpliwościach skontaktuj się z lekarzem. W nagłej sytuacji zwróć się do lokalnych służb ratunkowych.
Czytaj dalej
Autor oryginalnych informacji medycznych: Mahyar Foumani, chirurg plastyczny pracujący w Holandii.
Holenderski numer rejestru BIG: 79913128001. Profil A Klinieken podaje członkostwo NVPC i EBOPRAS Fellow. Nie oznacza to polskiego prawa wykonywania zawodu ani niezależnego sprawdzenia obecnej ważności rejestracji.
Polski tekst opracowano z oryginalnych angielskich informacji w przystępnej formie. Nie przeszedł nowej, niezależnej oceny medycznej. Data aktualizacji oryginału nie oznacza oceny polskiego tekstu w tym samym dniu.




Komentarze