Onkoplastyka po wycięciu guza — metody i planowanie
Chirurgia onkoplastyczna łączy usunięcie raka z modelowaniem piersi. Po wycięciu guza z marginesem tkanek chirurg przemieszcza pozostałe tkanki albo uzupełnia ubytek sąsiednim płatem. Celem jest leczenie oszczędzające z możliwie dobrym kształtem, przy zachowaniu zasad bezpieczeństwa onkologicznego.
Kadr animacji wyjaśniającej główne zasady chirurgii onkoplastycznej.
W tym artykule
Na czym polega onkoplastyka?
„Onko” dotyczy leczenia raka, a „plastyczna” — modelowania. Przy operacji oszczędzającej usuwa się guz z marginesem, pozostawiając większą część piersi. U odpowiednio zakwalifikowanych osób taki plan z potrzebną radioterapią może dawać porównywalną kontrolę choroby do mastektomii. Nie jest możliwy w każdej sytuacji.
Wielkość ubytku zależy od guza, jego miejsca i piersi. Może powstać zagłębienie, pociągnięcie brodawki lub asymetria. Onkoplastyka ma ograniczyć te zmiany od początku, ale nie gwarantuje ich całkowitego uniknięcia.
Pierwszeństwo ma usunięcie raka z wolnym marginesem. Modelowanie może umożliwić szersze wycięcie przy zachowaniu kształtu, lecz czystość marginesu potwierdza badanie usuniętych tkanek.
Animacja pokazuje ogólną technikę onkoplastyczną. Nie przedstawia wszystkich powikłań, nie daje zaleceń gojenia i nie przewiduje Twojego wyniku.
Kiedy można rozważyć onkoplastykę?
Nie każdy mały guz wymaga większego modelowania. W większej piersi niewielki ubytek może być mało widoczny. Rozbudowane techniki bywają przydatne, gdy:
Guz jest duży w stosunku do piersi.
Leży blisko brodawki, w części dolnej lub wewnętrznej.
Pierś jest większa albo opada i można wykorzystać wzór zmniejszenia lub podniesienia.
Pierś jest mała, a ubytek wymaga tkanek z sąsiedztwa.
Rozmiar lub miejsce guza inaczej skłaniałyby do rozważenia mastektomii.
Znaczenie mają też budowa tkanek i radioterapia, która może zmniejszać objętość i usztywniać pierś. Chirurg piersi, chirurg plastyczny i zespół onkologiczny wspólnie oceniają plan z Tobą.
Dwie rodziny technik
Można przemieszczać pozostałe tkanki piersi albo zastępować ubytek tkankami z sąsiedniej okolicy. Wybór zależy od dostępnej objętości i położenia guza.
Przemodelowanie pozostałej piersi
Po usunięciu guza przesuwa się własne tkanki do ubytku. Potrzeba ich odpowiedniej ilości i ukrwienia.
Zmniejszenie lub podniesienie onkoplastyczne. Guz usuwa się w ramach modelowania mniejszej albo wyżej położonej piersi. Brodawkę można przemieścić. Cięcia mogą mieć wzór kotwicy, czyli Wise’a, lub pionowy wzór wokół otoczki i w dół, przypominający lizak. Dobór zależy od guza i piersi.
Technika batwing, czyli z cięciami przypominającymi skrzydła nietoperza. Dwa łukowate cięcia nad otoczką lub wokół niej umożliwiają wycięcie i przesunięcie pobliskich tkanek. Bywa stosowana przy guzach górnej części.
Technika round block. Cięcie wokół otoczki daje dostęp do guza i pozwala na niewielkie przemodelowanie. Blizna znajduje się na granicy koloru skóry. Może odpowiadać mniejszym korektom i łagodnemu opadaniu.
Czasem wystarczają prostsze przesunięcia tkanek z pełniejszej części albo odpowiednie szwy zamykające ubytek. Celem jest mniejsze zagłębienie po gojeniu.
Uzupełnienie tkankami z sąsiedztwa
Jeśli pozostałych tkanek piersi jest za mało, można wprowadzić miejscowy płat. Ma to zachować objętość bez nadmiernego zmniejszania.
Płat LICAP. Skóra i tłuszcz z boku klatki uzupełniają zwykle zewnętrzną część piersi. Blizna jest z boku, często w linii bielizny.
Płat AICAP. Tkanki poniżej piersi wykorzystuje się zwykle do ubytków dolnych lub wewnętrznych, z blizną w fałdzie albo blisko niego.
Płat TDAP. Tkanki górnej części pleców przenosi się na naczyniach piersiowo-grzbietowych do odpowiedniego ubytku bocznego.
Lipofilling. Własny tłuszcz pobiera się i podaje do mniejszego zagłębienia, często później, po radioterapii, w jednej lub kilku sesjach.
Objętość po tłuszczu bywa mniejsza od oczekiwanej. Przeczytaj o niezadowalającym przyjęciu przeszczepu i możliwych dalszych krokach.
Kiedy modelować w stosunku do radioterapii?
Jednoczasowe modelowanie przy wycięciu guza bywa korzystne, ponieważ tkanki nie przeszły jeszcze radioterapii. Nadal trzeba uwzględnić wynik marginesów i możliwą dalszą operację.
Źródło opisuje też przykład pośredniej ścieżki z niektórych ośrodków holenderskich: modelowanie w drugim tygodniu po potwierdzeniu marginesów. Nie jest to uniwersalny termin ani definicja obowiązująca w każdym kraju. Zapytaj o plan i powód kolejności w swoim ośrodku.
Późniejszą korektę można rozważyć po miesiącach lub latach, gdy znany jest efekt radioterapii i własne potrzeby. Źródło podaje często 6–12 miesięcy odstępu od napromieniania. Radioterapia i kontrole obrazowe nadal pozostają częścią leczenia, z odpowiednią dokumentacją przemieszczenia tkanek.
Blizny i kształt
Cięcia zależą od metody i dostępu do guza. Mogą biec pod piersią, wokół otoczki albo we wzorze kotwicy: wokół otoczki, pionowo i w fałdzie. Umiejscowienie może ograniczać widoczność, lecz żadna blizna nie ma gwarancji niewidoczności.
Blizny początkowo są czerwone i twarde, potem zwykle miękną i bledną. Pielęgnację po wygojeniu i ochronę przed słońcem omów z zespołem. Kształt układa się przez miesiące, a radioterapia może nadal zmniejszać i usztywniać pierś. Ocenę stabilniejszego efektu często odkłada się do około roku po leczeniu.
Wypis często następuje tego samego dnia lub po jednej nocy. Lekkie zajęcia stopniowo wracają w pierwszych dniach, cięższy wysiłek wymaga kilku tygodni i zgody. Termin radioterapii ustala się według wygojenia.
Dopasowanie drugiej piersi
Po zmniejszeniu leczona pierś może być mniejsza i wyżej położona. Można rozważyć zmniejszenie, podniesienie lub drobny lipofilling drugiej strony. To dodatkowa decyzja, nie obowiązkowy element każdej operacji.
Czasem obie strony operuje się razem. Przy radioterapii często czeka się z dopasowaniem, bo leczona pierś nadal zmienia się przez pierwszy rok. Więcej wyjaśnia artykuł o symetryzacji piersi.
Możliwe powikłania
To zwykle większy zabieg niż samo wycięcie guza. Możliwe są krwawienie, zakażenie, surowiczak i trudniejsze gojenie. Martwica tłuszczu może tworzyć twardy guzek. Sama nie jest rakiem, ale nowy guzek powinien ocenić zespół, czasem z badaniem obrazowym.
Po zmniejszeniu może zmienić się czucie brodawki i możliwość późniejszego karmienia. Jeśli w marginesie pozostają komórki raka, może być potrzebne dalsze wycięcie lub zmiana planu. Klipsy i dokumentacja pomagają odnaleźć miejsce po przemieszczeniu tkanek.
Celem modelowania jest wspieranie leczenia, a nie ograniczanie zakresu koniecznego wycięcia. Bezpieczeństwo onkologiczne wymaga kwalifikacji, oceny marginesów i odpowiedniej radioterapii. Nie daje to gwarancji braku nawrotu.
Częste pytania o onkoplastykę
Co oznacza operacja onkoplastyczna?
Łączy wycięcie guza z przemodelowaniem lub uzupełnieniem części piersi. Pierwszym celem pozostaje leczenie raka, drugim — możliwie dobry kształt.
Czym różni się od samego wycięcia guza?
Do usunięcia guza i zamknięcia dodaje się planowane modelowanie. Może ograniczać ubytek, szczególnie przy większym wycięciu.
Kto może ją rozważyć?
Osoba, u której leczenie oszczędzające jest bezpieczne, ale rozmiar lub miejsce guza grozi zmianą kształtu. Większa, opadająca pierś może nadawać się do wzoru zmniejszenia. Decyzja wymaga oceny zespołu.
Czy zachowuje zasady leczenia raka?
Takie jest założenie metody. U odpowiednio zakwalifikowanych osób badania wspierają jej stosowanie, lecz potrzebne są wolne marginesy, właściwa radioterapia i kontrole. Nie jest to zapewnienie dobrego wyniku onkologicznego dla każdego guza.
Czy nadal potrzebna jest radioterapia?
Często tak. Modelowanie zwykle nie usuwa wskazania do napromieniania po leczeniu oszczędzającym. Przemieszczenie tkanek wymaga współpracy i oznaczenia loży, aby właściwie zaplanować leczenie.
Jak zmieni się wygląd?
Pierś może być mniejsza lub wyżej położona. Celem jest łagodniejszy kontur, ale radioterapia może później go zmienić. Stabilniejszą ocenę często przeprowadza się około roku po leczeniu.
Czy druga pierś też wymaga operacji?
Nie zawsze. Jeśli różnica przeszkadza, można omówić dopasowanie jednocześnie lub później, często po radioterapii. Zobacz opis symetryzacji.
Pytania do chirurga
Czy onkoplastyka pasuje do mojego guza i piersi?
Jaką metodę proponujesz i gdzie będą blizny?
Czy modelowanie będzie od razu czy w osobnym etapie?
Jak radioterapia zmieni kształt i termin dopasowania drugiej piersi?
Jaki będzie plan, jeśli margines zawiera komórki raka?
Powiązane artykuły
Przygotuj pytania na następną wizytę
Autor oryginalnych informacji: dr Mahyar Foumani, chirurg plastyczny i rekonstrukcyjny pracujący w Holandii, zajmujący się rekonstrukcją piersi. Na podstawie książki Breast Reconstruction Explained.
Ten artykuł przekazuje ogólne informacje i nie zastępuje indywidualnej porady medycznej.
Wyjaśniamy prostym językiem, na czym polega rekonstrukcja piersi. Informacje pomagają poznać możliwości i wspólnie z lekarzem podjąć decyzję. Nie zastępują indywidualnej porady.
Każda sytuacja jest inna. Właściwy plan zależy od ciała, choroby, leczenia i Twoich potrzeb. Stosuj zalecenia własnego zespołu. Przy objawach lub wątpliwościach skontaktuj się z lekarzem. W nagłej sytuacji zwróć się do lokalnych służb ratunkowych.
Czytaj dalej
Autor oryginalnych informacji medycznych: Mahyar Foumani, chirurg plastyczny pracujący w Holandii.
Holenderski numer rejestru BIG: 79913128001. Profil A Klinieken podaje członkostwo NVPC i EBOPRAS Fellow. Nie oznacza to polskiego prawa wykonywania zawodu ani niezależnego sprawdzenia obecnej ważności rejestracji.
Polski tekst opracowano z oryginalnych angielskich informacji w przystępnej formie. Nie przeszedł nowej, niezależnej oceny medycznej. Data aktualizacji oryginału nie oznacza oceny polskiego tekstu w tym samym dniu.
Komentarze