Işın tedavisi sonrası memede sertleşme: fibrozis
Güncelleme tarihi: 2 gün önce
Işın tedavisinden sonra meme derisi ve altındaki doku aylar veya yıllar içinde sertleşebilir, gerilebilir veya koyulaşabilir. Buna radyasyon fibrozisi denir. Tamamen geri dönmeyebilir; ancak bazı kişilerde hareket, cilt bakımı, fizyoterapi, yağ transferi veya onarım şikâyetleri hafifletebilir. Hangi yolun uygun olduğunu kendi ekibinizle konuşun.
Bu yazıda
Radyasyon fibrozisi nedir?
Işın tedavisi kanser hücrelerini hedeflerken çevredeki sağlıklı dokuyu da etkiler. İçeride iz dokusuna benzer bir sertleşme gelişebilir. Buna fibrozis denir. Meme daha sert, cilt daha az esnek olabilir; hacim ve şekil değişebilir.
Bu, ışın tedavisinin bilinen geç etkilerinden biridir. Meme koruyucu ameliyat, mastektomi veya meme onarımı sonrasında görülebilir. Her yeni sertlik otomatik olarak fibrozis sayılmamalıdır.
Fibrozis ve kapsül kontraktürünün farkı nedir?
Fibrozis sizin dokunuzdaki sertleşmedir. Kapsül kontraktürü ise implant çevresindeki iz dokusunun sertleşip sıkışmasıdır. İmplant varsa ve ışın uygulanmışsa ikisi birlikte olabilir. Hangi dokunun etkilendiğini muayeneyle anlamak, tedaviyi seçmek açısından önemlidir.
Hangi değişiklikler olabilir?
Değişiklikler çoğunlukla yavaş başlar. Şunları fark edebilirsiniz:
Memenin daha sert veya gergin hissedilmesi.
Uygulama alanında daha kalın, koyu veya parlak cilt.
Memede, koltuk altında çekilme veya ağrı.
Memenin küçülmesi ya da yukarı çekilmesi.
Tedavi edilen tarafta omuz hareketinin azalması.
İmplant varsa daha sert, yuvarlak veya yukarıda meme görünümü.
Bu belirtiler farklı nedenlerle oluşabilir. Yeni bir kitleyi, sert alanı veya ani değişikliği mutlaka ekibinize gösterin. Önceden ışın tedavisi almış olmak başka nedenleri dışlamaz.
Neden gelişir?
Tedavi sırasında kızarıklık, şişlik ve hassasiyet olabilir. Sonraki aylarda bağ dokusu artabilir ve esneklik azalabilir. Bazı kişilerde yıllar boyunca ek sıkılaşma veya kalınlaşma gelişir.
Küçük damarlar da etkilenebilir. Kanlanması azalan cilt, sonraki işlemlerde daha yavaş iyileşebilir. Bu nedenle bazı yaklaşımlar hareketi, esnekliği ve dokunun durumunu desteklemeyi amaçlar.
Şikâyetleri azaltmak için seçenekler
Fibrozisin tamamen kaybolması her zaman mümkün değildir. Şiddeti, önceki ameliyat ve ışın alanına göre birkaç yaklaşım birlikte kullanılabilir. Amaç; ağrıyı, hareket kısıtlılığını veya şekil sorununu azaltmaktır.
Fizyoterapi, nazik germe ve iz bakımı
Meme kanseri bakımında deneyimli bir fizyoterapist, omuz, kol ve göğüs duvarına uygun hareketler gösterebilir. Uygun zamanda yapılan iz bakımı bazı yapışık alanlarda yardımcı olabilir. Açık yara, tahriş olmuş cilt veya yeni ameliyatta kendi kendinize masaj yapmayın. Hareketi güçlü ağrıya zorlamadan, size verilen planla sürdürün.
Cilt bakımı ve şişlik
Işın görmüş cilt kuru ve hassas olabilir. Ekibinizin önerdiği nemlendirici ve güneşten korunma yararlı olabilir. Lenf sıvısına bağlı şişlik de varsa, lenfödem konusunda deneyimli bir uzmanın değerlendirmesi gerekir. Elle lenf drenajı gibi yöntemlerin size uygun olup olmadığını sorun.
Yağ transferi: lipofilling
Karın veya uyluktan alınan yağ hazırlanıp memeye küçük miktarlarda verilebilir. Çöküklükleri doldurmanın yanında bazı kişilerde sertlik ve esneklik şikâyetlerini azaltabilir. Yağ içindeki hücrelerin dokuya etkileri araştırılmaktadır. Yeni damar oluşumu veya doku yenilenmesinin herkeste sağlanacağı söylenemez.
Yağın bir bölümü emildiği için aylar arayla birkaç seans gerekebilir. Çoğu işlem günübirlik yapılabilir; yine de cerrahi riskleri vardır. Ayrıntılar için lumpektomi ve ışın sonrası küçük şekil sorunlarında yağ transferi yazısını okuyabilirsiniz.
Yağ transferinin temel adımlarını gösteren animasyon. Komplikasyonları, kişisel bakım talimatlarını veya sizin sonucunuzu göstermez. Kendi ameliyatınız farklı olabilir.
İlaçlar
Bazı durumlarda hekimler ilaç seçeneklerini de görüşebilir. Kullandığınız tedaviler, olası yarar ve yan etkiler birlikte değerlendirilmelidir. Kendi kendinize ilaç, takviye veya bitkisel ürün başlamayın.
İmplant varsa ışın tedavisi neyi etkiler?
İmplantla birlikte ışın tedavisi uygulanabilir. Temel sorun çoğunlukla ürünün kendisinden çok çevresindeki dokunun etkilenmesidir. Kapsül sertleşmesi, yara iyileşme sorunu ve şekil farkı riski artabilir. İmplantın uygunluğu ve tedavi planı birlikte değerlendirilir.
Rahatsız edici kapsül sertleşmesinde farklı yollar görüşülebilir:
İmplant değişimi: Sert kapsüle işlem ve yeni implant düşünülebilir. Işın sonrası sertleşme yeniden oluşabilir.
Yağ transferi: İmplant üzerindeki örtüyü ve bazı şekil sorunlarını düzeltmeye yardımcı olabilir.
Kendi dokunuzla flep: Karın veya sırt dokusu implantın yerine kullanılabilir ya da implant üzerine ek örtü sağlayabilir. Hangi planın uygun olduğu kişiye bağlıdır.
Cildiniz, vücut yapınız ve öncelikleriniz önemlidir. Ayrıntılar için ışın tedavisinin onarıma etkisi yazısını inceleyebilirsiniz.
Işın sonrası hangi onarımlar görüşülebilir?
Kendi dokunuzla onarım, ışın görmüş alana iyi kanlanan doku getirebilir. Bazı kişilerde implanttan daha uygun olabilir. Ancak büyük ameliyatın ve doku alma bölgesinin riskleri de değerlendirilir.
DIEP flebi: Alt karından deri ve yağ, damarları mikrocerrahiyle bağlanarak taşınır.
Latissimus dorsi flebi: Sırt dokusu göğse çevrilir; bazı kişilerde doku örtüsünü destekler. Ayrıntılar için LD flebiyle meme onarımı yazısını okuyabilirsiniz.
İmplant: Artmış kapsül ve yara riskleri konuşularak bazı kişilerde değerlendirilebilir. Sonradan kendi dokuya geçiş her zaman mümkün değildir.
Yağ transferi: Küçük boşluklarda veya seçilmiş daha geniş onarım planlarında birden fazla seansla kullanılabilir.
Tek bir yöntem herkese uygun değildir. Tedavi geçmişiniz, bedeniniz ve isteklerinizle birlikte karar verilmelidir.
Ne zaman ameliyat yapılabilir?
Işının hemen ardından cilt tahriş olmuş ve iyileşmeye daha az elverişli olabilir. Bu yüzden çoğu planda akut etkilerin azalması beklenir. Herkese uygulanan sabit bir bekleme süresi yoktur.
Ekibiniz cildi, izleri, dolaşımı ve diğer kanser tedavilerini değerlendirir. Yağ transferinde de doku ve kanser planının uygun olması gerekir. Sizin için hangi zamanın ve neden önerildiğini sorun.
Ne zaman ekibinize ulaşmalısınız?
Şu durumları bildirin:
Memede aniden artan sertlik, sıcaklık, kızarıklık veya ağrı.
Yeni kitle ya da sert bir alan.
Cildin açılması, akıntı veya iyileşmeyen yara.
Omuzun giderek sertleşmesi veya kolu daha az kaldırabilme.
Günlük yaşamınızı zorlayan meme şekli veya gerginlik.
Birçok şikâyet için değerlendirme ve destek seçeneği vardır. Erken konuşmak, ne olduğunu anlamayı ve uygun planı yapmayı kolaylaştırabilir. Her durum aynı ölçüde düzelmeyebilir.
Sık sorulan sorular
Hangi tedavi yardımcı olabilir?
Tek bir yöntem bütün fibrozisi ortadan kaldırmaz. Uygun hareket, fizyoterapi, cilt ve iz bakımı, bazen yağ transferi veya kendi dokunuzla onarım düşünülebilir. Hedefiniz ve şikâyetin nedeni ekibinizle değerlendirilir.
Kapsül kontraktürüyle farkı nedir?
Fibroziste kendi deri ve dokunuz sertleşir. Kapsül kontraktüründe implant çevresindeki iz dokusu sıkışır. İmplant ve ışın tedavisi birlikteyse ikisi aynı anda bulunabilir.
Işından sonra sertleşme olağan mı?
Yavaş gelişen sertleşme bilinen geç etkilerden biridir. Ancak her yeni kitle, belirgin sertlik veya ani değişiklik değerlendirilmelidir. Nedenini yalnızca önceki tedaviye bağlamayın.
Yağ transferi yumuşamayı sağlayabilir mi?
Bazı kişilerde doku daha yumuşak veya hareketli hissedilebilir. Yağ küçük miktarlarda verilir ve bir bölümü emilir. Ek seanslar gerekebilir. Ne kadar yarar sağlanacağı önceden kesin bilinemez.
İmplant zarar görür mü?
Işın planında temel kaygı çevre dokunun tepkisidir. Kapsül sertleşmesi, yara sorunu veya şekil farkı artabilir. Ekibiniz ürününüzü ve planınızı değerlendirerek seçenekleri açıklamalıdır.
Hangi onarım mümkün olabilir?
DIEP veya sırt flebi gibi kendi-doku yöntemleri bazı ışın görmüş alanlarda yararlıdır. İmplant veya yağ transferi de kişisel durumda görüşülebilir. Her yöntemin risk ve sınırları vardır.
Ne kadar beklemem gerekir?
Tek bir süre yoktur. Akut cilt tepkisinin azalması, yara ve dokuların durumu, kanser tedavisinin tamamı dikkate alınır. Zamanlamayı kendi ekibinizle belirleyin.
Fizyoterapi yardımcı olur mu?
Uygun egzersizler hareketi korumaya ve gerginliği azaltmaya yardımcı olabilir. İz bakımı veya masajın ne zaman güvenli olduğunu uzmanınıza sorun. Düzenli ama zorlamadan çalışın; ağrı veya yeni şişlikte değerlendirme isteyin.
Ekibinize sorabileceğiniz sorular
Fibrozis, kapsül kontraktürü veya ikisi birden mi var?
Benim için hangi hareket ve cilt bakımı güvenli?
Yağ transferi uygun olabilir mi, kaç seans gerekebilir?
Işın geçmişime göre hangi onarım seçenekleri var?
Ameliyat düşünürsek ne kadar ve neden beklemeliyim?
İlgili yazılar
Özgün içerik: meme onarımı alanında çalışan plastik ve rekonstrüktif cerrah Dr. Mahyar Foumani. Breast Reconstruction Explained kitabına dayanır.
Bu yazı genel bilgi içindir; kişisel tıbbi öneri değildir.
Bu yazı meme onarımını anlaşılır biçimde açıklar. Seçenekleri tanımanıza ve hekiminizle birlikte karar vermeye hazırlanmanıza yardımcı olmayı amaçlar. Kişisel tıbbi görüşün yerini tutmaz.
Herkesin durumu farklıdır. Size uygun yaklaşım; bedeninize, hastalığınıza, tedavinize ve isteklerinize bağlıdır. Kendi hekiminizin veya bakım ekibinizin önerilerini izleyin. Bir belirtiniz veya endişeniz varsa hekiminize ya da aile hekiminize ulaşın. Acil durumda bulunduğunuz yerdeki acil yardım numarasını arayın.
Sorularınızı hazırlayın
Okumaya devam edin
Özgün tıbbi içerik: Dr. Mahyar Foumani, Hollanda’da plastik ve rekonstrüktif cerrah.
Hollanda sağlık çalışanları kayıt numarası (BIG): 79913128001. A Klinieken’in hekim profilinde NVPC üyeliği ve EBOPRAS Fellow unvanı yer alır.
Türkçe metin, özgün tıbbi içerik esas alınarak yeniden yazılmıştır. Ayrıca bağımsız bir tıbbi inceleme yapılmamıştır. Özgün yazının inceleme tarihi, Türkçe metnin aynı tarihte incelendiği anlamına gelmez.
Yorumlar