Onkoplastik meme cerrahisi: yöntemler ve beklenen değişiklikler
Güncelleme tarihi: 1 gün önce
Onkoplastik meme cerrahisi, kanserli dokunun çıkarılmasıyla memenin yeniden şekillendirilmesini birleştirir. Tümör çevresinden bir doku payıyla alınır. Sonra kalan doku düzenlenir veya yakından doku getirilerek boşluk doldurulur. Meme koruyucu ameliyatla birlikte planlanabilir. Öncelik güvenli kanser tedavisidir; şekli korumak da planın parçasıdır.
Onkoplastik meme cerrahisini anlatan ameliyat animasyonundan bir kare.
Bu yazıda
Onkoplastik cerrahi nedir?
“Onko” kanserle, “plastik” ise yeniden şekillendirmeyle ilgilidir. Lumpektomide tümör ve çevresinde bir miktar doku çıkarılır; memenin çoğu kalır. Uygun erken kanserlerde, gerekli ışın tedavisiyle birlikte meme koruyucu tedavi mastektomiyle benzer sağkalım sağlayabilir. Bu karşılaştırma bütün tümörler için geçerli değildir.
Tümörün memeye oranı ve yeri, ameliyattan sonra oluşabilecek çöküklüğü veya çekilmeyi etkiler. Meme başının yeri değişebilir veya iki taraf farklı görünebilir. Onkoplastik planlama bu değişiklikleri azaltmayı amaçlar; tamamen önleyemez.
Temel amaç, kanseri uygun cerrahi sınırlarla çıkarmaktır. Bazı onkoplastik yöntemler daha geniş doku çıkarılırken şeklin korunmasına yardımcı olabilir. Sınırların temiz olduğu ancak patoloji değerlendirmesiyle anlaşılır.
Onkoplastik cerrahinin temel adımlarını gösteren animasyon. Komplikasyonları veya kişisel iyileşme talimatlarını kapsamaz; sizin sonucunuzu öngörmez. Kendi ameliyatınız farklı olabilir.
Kimler için düşünülebilir?
Her lumpektomide ek şekillendirme gerekmez. Büyük bir memenin üst-dış bölümündeki küçük bir tümör az görünür fark bırakabilir. Şu durumlarda onkoplastik seçenekleri konuşmak yararlı olabilir:
Tümörün meme büyüklüğüne göre büyük olması.
Tümörün meme başına yakın, alt veya iç bölümde olması.
Orta-büyük ya da sarkık memede küçültme veya dikleştirme deseninin kullanılabilmesi.
Küçük memeden fazla doku çıkarılacak olması ve yakın bölgeden doku gerekmesi.
Tümörün yeri veya büyüklüğü nedeniyle mastektominin de görüşülüyor olması. Onkoplastik yöntem her zaman bunun yerine geçemez.
Meme dokusunun yoğunluğu ve planlanan ışın tedavisi de önemlidir. Işın, dokuyu küçültebilir ve sertleştirebilir. Meme cerrahı, plastik cerrah ve onkoloji ekibi bu etkileri sizinle birlikte değerlendirir.
Başlıca yöntemler
İki temel yaklaşım vardır. Birinde memenin kalan dokusu boşluğa doğru kaydırılır ve şekillendirilir. Diğerinde memenin yanındaki bir bölgeden doku getirilir. Meme hacmi, boşluğun büyüklüğü ve yeri seçimi etkiler.
Kalan meme dokusunu yeniden düzenleme
Tümör çıktıktan sonra çevredeki meme dokusu boşluğa taşınabilir. Yeterli doku bulunduğunda küçültme veya dikleştirmeye benzer şekillendirme yapılabilir.
Onkoplastik küçültme veya dikleştirme: Tümör, küçültme planının içinden çıkarılır. Kalan doku daha küçük ve yukarıda bir meme oluşturacak şekilde düzenlenir. Wise denilen çapa veya dikey desenler kullanılabilir. Orta-büyük ve sarkık memelerde değerlendirilebilir.
Batwing yöntemi: Areolanın üstünde veya çevresinde birleşen kavisli kesiler yapılır. Yakın doku boşluğa kaydırılır. Üst bölümdeki bazı tümörlerde şekli korumaya yardımcı olabilir.
Round block yöntemi: Kesi, meme başı çevresindeki koyu alanın kenarındadır. Tümör alındıktan sonra çevre doku düzenlenir. Bazı küçük şekillendirmelerde kullanılabilir. İz renk geçişinde daha az belirgin olabilir; kaybolmaz.
Daha dolgun bir bölgeden doku kaydırma veya boşluğu dikişlerle düzenleme gibi daha sınırlı adımlar da kullanılabilir. Amaç, yara iyileşirken çöküklüğü azaltmaktır.
Yakın bölgeden doku getirme
Küçük memede veya fazla doku çıkarıldığında kalan meme yeterli olmayabilir. Göğüs duvarının yanından ya da yakınından deri ve yağ getirilmesi, hacmi korumaya yardımcı olabilir. Aynı büyüklük her zaman sağlanamaz.
LICAP flebi: Göğüs duvarının yanındaki deri ve yağ, memenin dış bölümündeki boşluğa çevrilir. İz yan tarafta, sütyen çizgisine yakın kalabilir.
AICAP flebi: Memenin hemen altındaki ön göğüs duvarından doku, iç-alt bölümdeki bazı boşluklara taşınır. İz meme altı kıvrımında veya yakınında olur.
TDAP flebi: Üst sırt veya yan göğüs duvarından, besleyici damarları korunan doku bazı büyük dış-bölüm boşluklarına getirilir.
Yağ transferi: Karın veya uyluktan alınan yağ küçük çöküklüklere verilir. Sıklıkla ışın tedavisi sonrasında doku oturduğunda, bir veya daha fazla seansta uygulanır.
Her yağ transferi beklenen hacmi sağlamayabilir. Ayrıntılar için yağ transferi beklenen sonucu vermediğinde yazısını okuyabilirsiniz.
Işın tedavisiyle birlikte zamanlama
Şekillendirme, tümör çıkarılırken aynı ameliyatta yapılabilir. Dokular henüz ışın tedavisi görmediği için bazı avantajları olabilir. Bunun en iyi seçenek olup olmadığı, patoloji ve tedavi planına bağlıdır.
Özgün Hollanda örneğinde tümör önce çıkarılır, patoloji sınırları değerlendirildikten sonra yaklaşık ikinci haftada şekillendirme yapılabilir. Böylece ek kanser ameliyatı gerekip gerekmediği önce anlaşılır. Bu ara yaklaşımın adı ve uygulanışı merkezler arasında değişebilir.
Bazı düzeltmeler aylar veya yıllar sonraya bırakılır. Kaynakta ışın sonrası yaklaşık 6–12 ay bekleme planları verilir; kişisel süre farklı olabilir. Onkoplastik ameliyat sonrası gereken ışın tedavisi ve görüntüleme devam eder. Doku yer değiştirdiği için cerrahi ve radyoloji ekiplerinin bunu bilmesi önemlidir.
İzler ve görünüm
İzin yeri, yönteme ve tümöre ulaşma gereksinimine bağlıdır. Meme altı kıvrımı veya areola kenarı bazı izleri daha az görünür kılabilir. Küçültme deseninde areola çevresi, aşağı doğru ve meme altı kıvrımında çapa şeklinde iz olabilir. Hiçbir iz görünmezlik garantisi taşımaz.
İzler ilk dönemde kırmızı ve sert olabilir, ilk yıl boyunca solup yumuşayabilir. Güneşten korunma ve yara bakımını ekibinizle konuşun. Meme şekli aylar içinde oturur. Işın etkileri nedeniyle görünümü yaklaşık bir yılda veya daha sonra yeniden değerlendirmek gerekebilir.
Bazıları aynı gün veya bir gece sonra eve döner. Hafif işler birkaç gün içinde mümkün olabilir; ağır kaldırma ve spora bir süre ara verilir. Ekibiniz kişisel hareket ve yara bakım planını açıklar. Işın tedavisine başlangıç, iyileşme ve kanser planıyla birlikte belirlenir.
Diğer memeyi dengeleme
Özellikle küçültme yapıldığında tedavi edilen meme daha küçük veya yukarıda kalabilir. Diğer memede küçültme, dikleştirme veya küçük yağ düzeltmeleri görüşülebilir. Bu ek ameliyatlar isteğe bağlıdır.
İki taraf bazen aynı anda yapılır. Işın tedavisi planlanıyorsa diğer memeyi daha sonra dengelemek düşünülebilir; ilk taraf değişmeye devam edebilir. Ayrıntılar için meme ameliyatı sonrası iki tarafı dengeleme yazısını inceleyebilirsiniz.
Riskler
Onkoplastik cerrahi, basit bir lumpektomiden daha geniş bir işlem olabilir. Kanama, enfeksiyon, yara iyileşmesinde gecikme ve sıvı birikmesi görülebilir. Yağ nekrozu sert bir alan oluşturabilir. Yeni bir kitleyi iyi huylu varsaymayın; değerlendirme ve bazen görüntüleme gerekir.
Küçültme veya dikleştirmede meme başı hissi değişebilir; ileride emzirme zorlaşabilir. Patoloji sınırında kanser hücresi bulunursa ek ameliyat gerekebilir. İlk ameliyatta yerleştirilen klipsler tümör yatağını işaretlemeye yardımcı olur. Dokunun taşınması, sonraki planlamayı yine de zorlaştırabilir.
Uygun kişilerde onkoplastik yöntemler kanser tedavisi ilkeleriyle birlikte uygulanır. Daha geniş sınır elde etmek mümkün olabilir; temiz sınır veya kanser sonucu garanti değildir. Ek ameliyat ve ışın tedavisi gereksinimi patolojiye göre değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Onkoplastik cerrahi neyi birleştirir?
Tümörün çıkarılması ve meme şeklinin düzenlenmesini birleştirir. Kalan doku kaydırılabilir veya yakın bir bölgeden doku getirilebilir. Öncelik güvenli kanser tedavisidir.
Standart lumpektomiden farkı nedir?
Lumpektomi, tümörü ve çevresindeki doku payını çıkarır. Onkoplastik yaklaşım buna planlı şekillendirme ekler. Özellikle büyük veya zor yerdeki boşluklarda çöküklüğü azaltmayı amaçlar.
Kimler yarar görebilir?
Memeye göre büyük tümör, zor yerleşim, orta-büyük veya sarkık meme gibi durumlarda düşünülebilir. Meme cerrahı ve plastik cerrah, uygun seçenekleri sizinle birlikte değerlendirir. Her lumpektomide gerekli değildir.
Kanser tedavisi açısından uygun bir seçenek mi?
Uygun hastalarda araştırmalar, standart meme koruyucu tedaviyle benzer kanser sonuçlarını destekler. Tümörün güvenli sınırlarla çıkarılması, patoloji, gerekli ek tedaviler ve takip temel olmaya devam eder. Şekillendirme bunların yerine geçmez.
Yine ışın tedavisi gerekir mi?
Meme koruyucu tedaviden sonra çoğu planda ışın tedavisi gerekir. Şekillendirme bu gereksinimi otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Tümör yatağı taşınabileceği için cerrah ve radyasyon onkoloğu birlikte plan yapmalıdır.
Memenin görünümü değişir mi?
Özellikle küçültmede meme daha küçük ve yukarıda olabilir. Amaç, belirgin çöküklüğü azaltıp uyumlu bir şekil oluşturmaktır. Işın tedavisi sonradan sertleşme ve küçülme yapabilir. Görünüm aylar içinde değişir; tam simetri sözü verilemez.
Diğer meme de ameliyat edilir mi?
Gerekirse dengeleme önerilebilir, ancak zorunlu değildir. Aynı anda veya daha sonra yapılabilir. Işın sonrası değişikliklerin oturmasını beklemek bazı planlarda yararlı olur.
Cerrahınıza sorabileceğiniz sorular
Tümörümün yeri ve büyüklüğü için onkoplastik yöntem uygun mu?
Hangi yöntemi öneriyorsunuz, izler nerede olacak?
Şekillendirme aynı ameliyatta mı, sonraki aşamada mı yapılacak?
Işın tedavisi görünümü nasıl etkileyebilir, diğer meme ne zaman dengelenebilir?
Patoloji sınırında kanser hücresi çıkarsa ne yapılacak?
İlgili yazılar
Sorularınızı hazırlayın
Özgün içerik: meme onarımı alanında çalışan plastik ve rekonstrüktif cerrah Dr. Mahyar Foumani. Breast Reconstruction Explained kitabına dayanır.
Bu yazı genel bilgi içindir; kişisel tıbbi öneri değildir.
Bu yazı meme onarımını anlaşılır biçimde açıklar. Seçenekleri tanımanıza ve hekiminizle birlikte karar vermeye hazırlanmanıza yardımcı olmayı amaçlar. Kişisel tıbbi görüşün yerini tutmaz.
Herkesin durumu farklıdır. Size uygun yaklaşım; bedeninize, hastalığınıza, tedavinize ve isteklerinize bağlıdır. Kendi hekiminizin veya bakım ekibinizin önerilerini izleyin. Bir belirtiniz veya endişeniz varsa hekiminize ya da aile hekiminize ulaşın. Acil durumda bulunduğunuz yerdeki acil yardım numarasını arayın.
Okumaya devam edin
Özgün tıbbi içerik: Dr. Mahyar Foumani, Hollanda’da plastik ve rekonstrüktif cerrah.
Hollanda sağlık çalışanları kayıt numarası (BIG): 79913128001. A Klinieken’in hekim profilinde NVPC üyeliği ve EBOPRAS Fellow unvanı yer alır.
Türkçe metin, özgün tıbbi içerik esas alınarak yeniden yazılmıştır. Ayrıca bağımsız bir tıbbi inceleme yapılmamıştır. Özgün yazının inceleme tarihi, Türkçe metnin aynı tarihte incelendiği anlamına gelmez.
Yorumlar