Borstimplantaat of DIEP-flap? Een eerlijke vergelijking

Rondom een borstamputatie komt er vaak een moment dat u een grote, persoonlijke keuze moet maken: hoe wilt u uw borst of borsten laten opbouwen? Meestal krijgt u dan deze vraag. Kiest u voor een nieuwe borst met een implantaat? Of met uw eigen weefsel, zoals de DIEP-flap (weefsel van uw buik)?

Dit lijkt misschien een praktische keuze. Maar dat is het niet. Het gaat erom hoe u zich straks in uw eigen lichaam wilt voelen. Wat nu past in uw leven. En hoe u verder wilt na een zware tijd.

Deze blog wil u niet één kant op duwen. Beide keuzes zijn heel waardevol. Ik wil u vooral helpen de verschillen rustig op een rij te zetten. Zo gaat u goed voorbereid en met vertrouwen het gesprek met uw plastisch chirurg in.

Waarom deze keuze zo persoonlijk is

Een borstreconstructie is geen gewone cosmetische operatie. Het is een vorm van herstel. Niet alleen voor uw lichaam, ook voor uw gevoel. Voor veel vrouwen helpt het om zich na borstkanker weer 'heel' te voelen.

Een implantaat en eigen weefsel geven allebei een heel andere band met uw lichaam op de lange termijn. Een implantaat is een soort prothese. Het doet zijn werk goed, maar het blijft lichaamsvreemd materiaal. Op den duur kan het onderhoud nodig hebben. Een DIEP-flap (weefsel van uw buik) wordt juist een levend deel van u. Het groeit en verandert met uw lichaam mee.

De operaties: sneller herstel of een blijvende oplossing?

1. Een nieuwe borst met een implantaat

Dit is een kortere en lichtere operatie. De plastisch chirurg maakt ruimte bij de borstspier en plaatst daar het implantaat. Soms gebruiken we eerst een tijdelijke ballon (een expander). Die vullen we in de weken erna langzaam op om de huid op te rekken. Daarna plaatsen we het vaste implantaat.

De voordelen:

• Kortere operatie: de ingreep duurt veel minder lang.

• Geen extra littekens: er is geen weefsel van elders nodig. U krijgt dus geen extra litteken op uw buik, rug of bil.

• Sneller herstel: u bent vaak na 1 tot 2 dagen thuis. Na een paar weken kunt u weer lichte dagelijkse dingen doen.

• Goed te voorspellen: de grootte en de vorm van de borst zijn vooraf goed in te schatten.

Waar u rekening mee moet houden:

• Niet voor het leven: een implantaat gaat niet eeuwig mee. Daardoor zijn er later vaak nieuwe operaties nodig.

• Bestraling: bent u bestraald? Dan is de kans op problemen met een implantaat groter, zoals een hard wordend kapsel eromheen.

• Gevoel: de borst ziet er mooi uit. Maar hij voelt en beweegt anders dan eigen weefsel.

2. Een nieuwe borst met een DIEP-flap

Bij deze techniek gebruiken we huid en vet van uw onderbuik om de borst op te bouwen. Het grote voordeel: we laten uw buikspieren helemaal met rust. De chirurg sluit de kleine bloedvaatjes van het weefsel onder een microscoop aan op de bloedvaten in uw borstkas. Zo gaat het weefsel weer leven.

De voordelen:

• Natuurlijk resultaat: het ziet er natuurlijk uit en voelt ook zo. Het is tenslotte uw eigen weefsel.

• Verandert met u mee: de borst reageert op gewicht en ouder worden, net als de rest van uw lichaam.

• Blijvend: er is geen prothese die ooit vervangen hoeft te worden.

• Goed tegen bestraling: eigen weefsel kan veel beter tegen bestraling dan een prothese.

Waar u rekening mee moet houden:

• Zwaardere operatie: het is een lange operatie op twee plekken (borst en buik).

• Langer herstel: u blijft 5 tot 7 dagen in het ziekenhuis. Het volledige herstel duurt maanden.

• Niet voor iedereen: u moet genoeg buikvet hebben. Bij heel slanke vrouwen kan deze methode soms niet.

Het herstel: de korte of de langere weg

Het verschil in herstel is voor veel vrouwen doorslaggevend.

Na een implantaat voelt de borst de eerste week vaak strak en drukkend. Dat trekt gelukkig snel weg. Na ongeveer drie weken kunt u de meeste lichte dingen weer doen.

Bij een DIEP-flap is de weg langer. De eerste dagen loopt u een beetje krom om uw buik te ontzien. En u moet op uw rug slapen. Veel vrouwen voelen pas na 6 tot 8 weken weer 'iets van zichzelf' terug. Het is een flinke investering in één keer. Bij een implantaat komt het herstel vaker in golven terug over de jaren, bij een eventuele wissel.

Hoe voelt het jaren later?

Wat folders u vaak niet vertellen, is hoe de borst in het dagelijks leven aanvoelt:

• Hoe het voelt: moderne implantaten zijn zacht, maar blijven voelen als een prothese. Een DIEP-flap voelt na verloop van tijd gewoon als 'eigen'.

• Temperatuur: een implantaat neemt minder snel uw lichaamswarmte aan. Op koude dagen of in het zwembad kan het koeler aanvoelen. De DIEP-flap is levend weefsel en blijft dus altijd lekker warm.

• Gevoel in de huid: bij beide methodes is het gevoel in de huid vaak minder. Bij een DIEP-flap kan na verloop van tijd weer wat gevoel terugkomen, omdat het weefsel weer doorbloed raakt.

Toekomst en extra operaties bij implantaten

Implantaten zijn een goede oplossing. Maar het is goed om eerlijk naar de toekomst te kijken. Een implantaat is en blijft een medisch hulpmiddel dat niet eeuwig meegaat. De kans op een extra operatie is reëel. De meest voorkomende problemen op de lange termijn zijn:

• Een hard kapsel (kapselcontractuur): rond elk implantaat maakt uw lichaam vanzelf een dun laagje weefsel. Bij sommige vrouwen wordt dit laagje strak en hard. De borst kan dan harder aanvoelen, van vorm veranderen of pijn doen. Na 8 tot 10 jaar gebeurt dit bij 15 tot 25 van de 100 vrouwen met een implantaat. Bij bestraalde implantaten is de kans nog groter.

• Lekkage of scheur: het omhulsel van een implantaat kan na verloop van tijd scheuren. Bij silicone blijft de gel meestal in het kapsel zitten (een 'stille scheur', alleen te zien op een MRI of echo). Bij zout water loopt de borst zichtbaar leeg.

• Verschuiven of draaien: het implantaat kan in de loop van de tijd wat verschuiven. Daardoor verandert de vorm van de borst.

• Rimpels en plooien: vooral bij slankere vrouwen kunnen de randen of plooien van het implantaat door de huid heen te voelen of te zien zijn.

• Kalkplekjes: in het littekenweefsel rond het implantaat kunnen kalkplekjes ontstaan. Die zorgen soms voor twijfel op een borstfoto (mammografie) en maken dan extra onderzoek nodig.

• Breast Implant Illness (BII): sommige vrouwen melden vage klachten, zoals moeheid, pijn in de gewrichten of een 'mistig' hoofd. Zij koppelen dit aan hun implantaten. BII is nog geen erkende ziekte. Toch neem ik deze klachten heel serieus, net als de Nederlandse en internationale beroepsverenigingen.

• BIA-ALCL: een zeldzame vorm van lymfeklierkanker die hoort bij bepaalde implantaten met een ruwe buitenkant. De kans is heel klein. De meest risicovolle types zijn intussen uit de handel gehaald.

Belangrijk: deze risico's zijn geen reden om implantaten af te wijzen. Voor heel veel vrouwen is een implantaat een prima keuze waar ze tientallen jaren tevreden mee zijn. Maar het is wel eerlijk om vooraf te weten dat u, statistisch gezien, een redelijke kans heeft op één of meer extra operaties in uw leven.

Voor een actueel en volledig overzicht van bekende problemen of waarschuwingen per soort implantaat kunt u het beste de informatie van de gezondheidsinstanties bekijken. In Nederland zijn dat de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en het RIVM. In België is dat het FAGG (Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten). En in de Verenigde Staten is dat de FDA (Food and Drug Administration). Deze instanties houden goed bij welke hulpmiddelen extra aandacht nodig hebben en maken dat openbaar.

Bij een DIEP-flap is de kans veel kleiner dat u de borst zelf opnieuw moet laten opereren. Extra ingrepen komen ook hier voor, zoals een nieuwe tepel, een correctie met eigen vet (lipofilling), of een aanpassing van de andere borst voor een mooie balans. Maar de borst zelf hoeft meestal niet opnieuw gedaan te worden.

Conclusie: u kunt niet fout kiezen

Kiest u voor het overzichtelijke van een implantaat? Of voor het natuurlijke van uw eigen weefsel? Bij allebei zijn de meeste vrouwen achteraf erg tevreden.

De beste keuze is de keuze die past bij uw lichaam, uw levensfase en uw eigen gevoel. Ik hoop dat deze informatie u helpt om rustiger de spreekkamer in te stappen. Want na alles wat u heeft doorstaan, verdient u de zorg en de keuze die het beste bij u past.

Veelgestelde vragen

Wat is het belangrijkste verschil tussen een implantaat en een DIEP-flap?

Een implantaat is een prothese (silicone of zout water) die achter of voor de borstspier wordt geplaatst. Een DIEP-flap gebruikt uw eigen huid en vet uit de onderbuik. Dat weefsel wordt met microchirurgie naar de borst verplaatst en daar weer op de bloedvaten aangesloten. Een implantaat is een kortere operatie met een sneller herstel. De DIEP-flap is een langere operatie, maar wordt een levend, blijvend deel van uw lichaam.

Welke reconstructie voelt het meest natuurlijk aan?

Op de lange termijn vinden vrouwen met een DIEP-flap het gevoel meestal natuurlijker. Het weefsel is zacht, warm en beweegt mee, net als echt borstweefsel. Moderne siliconenimplantaten komen daar aardig bij in de buurt. Maar ze blijven herkenbaar als prothese, vooral qua temperatuur en beweging.

Hoe lang gaat een borstimplantaat mee?

Een implantaat gaat niet eeuwig mee, maar er is geen vaste houdbaarheidsdatum. Sommige vrouwen leven tientallen jaren zonder problemen met hetzelfde implantaat. Anderen hebben binnen tien jaar een nieuwe operatie nodig, bijvoorbeeld door een hard kapsel, lekkage of een veranderde vorm. Regelmatige controle bij uw plastisch chirurg is daarom belangrijk.

Wat zijn de meest voorkomende problemen van borstimplantaten?

De meest voorkomende problemen op de lange termijn zijn: een hard kapsel (bij 15 tot 25 van de 100 vrouwen na 8 tot 10 jaar), een scheur of lekkage, verschuiven of draaien, rimpels onder de huid en kalkplekjes. Daarnaast zijn er zeldzamere zorgen, zoals Breast Implant Illness (BII) en, bij bepaalde ruwe implantaten, BIA-ALCL. Voor een actueel overzicht kunt u het beste de IGJ, het FAGG of de FDA bekijken.

Kan ik een DIEP-flap krijgen na bestraling?

Ja. En vaak heeft een DIEP-flap juist de voorkeur na bestraling. Bestraald weefsel verdraagt levend, goed doorbloed eigen weefsel meestal veel beter dan een implantaat. Een implantaat heeft na bestraling namelijk meer kans op een hard kapsel en andere problemen. Veel chirurgen raden een DIEP-flap juist aan als reconstructie ná bestraling.

---

Geschreven door Dr. Mahyar Foumani, plastisch en reconstructief chirurg gespecialiseerd in borstreconstructie. Gebaseerd op het boek "Borstreconstructie Uitgelegd".