Op Weg naar Herstel: Wanneer Kan de Borstreconstructie Beginnen?

Wanneer u uw borst laat opbouwen (reconstructie), is een belangrijke keuze. U maakt die keuze tijdens uw behandeling van borstkanker. Het raakt uw lichaam, maar ook uw gevoel en uw leven daarna. Als u uw mogelijkheden goed kent, maakt u samen met uw artsen een plan dat bij u past.

Dit artikel is gebaseerd op het boek "Borstreconstructie Uitgelegd" door Dr. Foumani.

Primaire opbouw: tijdens de kankeroperatie

Bij primaire opbouw gebeurt de reconstructie tijdens dezelfde operatie als de borstamputatie of de borstsparende operatie. De ene chirurg haalt eerst de tumor weg. Daarna neemt de plastisch chirurg het over en begint met de opbouw. U wordt wakker met de eerste stap al gezet. Soms is de borst zelfs al helemaal klaar.

Het team werkt in een vaste volgorde. Eerst doet de ene chirurg de borstamputatie of de borstsparende operatie. Daarbij spaart hij zo veel mogelijk gezonde huid en weefsel. Pas als dat deel klaar is, begint de plastisch chirurg met de opbouw.

Voordelen van opbouw tijdens de operatie

Een groot pluspunt is het gevoel. U wordt na de operatie niet wakker met een platte borstkas. Voor veel vrouwen voelt dat minder als een verlies. Dat helpt in een zware tijd. Ook kan de chirurg vaak meer van uw eigen huid houden. Soms blijven ook de tepel en de tepelhof zitten. Dat geeft meestal een natuurlijker resultaat.

U combineert de borstamputatie en de eerste stap van de opbouw. Zo valt er één grote operatie weg. Dat betekent minder tijd in het ziekenhuis, minder keer narcose en meestal maar één herstelperiode in plaats van twee. Dat is lichter voor u en voor uw gezin.

Nadelen van opbouw tijdens de operatie

De gecombineerde operatie duurt meestal een paar uur langer. Bij een opbouw met een implantaat komt er ongeveer een uur bij. Bij een opbouw met eigen weefsel kan het wel acht uur langer duren. Komt er een complicatie? Dan kan de chemotherapie of bestraling (radiotherapie) later beginnen. En u moet keuzes maken terwijl u uw diagnose nog aan het verwerken bent. Dat is emotioneel zwaar.

Secundaire opbouw: na de kankerbehandeling

Bij secundaire opbouw gebeurt de reconstructie pas later. Soms maanden, soms jaren na uw eerste operatie. Zo houdt u de behandeling van de kanker en de opbouw los van elkaar. U rondt eerst rustig uw kankerbehandeling af. Daarna begint u met de opbouw.

Na bestraling wacht u meestal zes tot twaalf maanden. Na chemotherapie is dat ongeveer drie maanden. De juiste termijn verschilt per ziekenhuis. Die wachttijd heeft een reden. Uw weefsel krijgt de tijd om goed te genezen. Zo is de kans op problemen kleiner.

Voordelen van opbouw na de behandeling

U kunt zich tijdens de kankerbehandeling helemaal richten op beter worden. De opbouw vraagt dan nog geen aandacht. U krijgt ook meer tijd om in alle rust te kiezen. En u voorkomt dat een net opgebouwde borst beschadigt door de bestraling. Vooral implantaten zijn daar gevoelig voor.

Geen opbouw: ook een goede keuze

Geen opbouw kiezen is ook een volwaardige keuze. Veel vrouwen doen dit bewust. U leeft dan verder met een platte borstkas na de borstamputatie. Of met het resultaat van uw borstsparende operatie, zonder extra ingreep. Sommige vrouwen gebruiken een prothese in de bh om in kleding gelijk te lijken. Anderen aanvaarden hun nieuwe uiterlijk als deel van hun leven na kanker.

De voordelen zijn duidelijk: een kortere operatie, geen problemen door een opbouw, lagere kosten en sneller weer actief zijn. De meeste vrouwen pakken rustige bezigheden weer op binnen vier tot zes weken. Dat is veel sneller dan na een opbouw.

Uw keuze maken

Dr. Foumani zegt altijd tegen zijn patiënten: de kankerbehandeling staat op nummer één. Een opbouw maakt bijna nooit uw kans op overleven groter. Gaat alles goed, dan kan een opbouw heel waardevol zijn. Het kan u helpen u beter te voelen over uw lichaam. Maar als er problemen komen, kan het resultaat tegenvallen. Weeg dat mee.

Uw keuze over de timing hangt af van veel dingen. Van uw medische situatie, van wat u zelf wilt en van praktische zaken zoals werk, gezin en de hulp die u thuis heeft. Schrijf uw vragen op. Bespreek ze tijdens het gesprek met beide chirurgen.

Dit artikel hoort bij een serie. Die is gebaseerd op het boek "Borstreconstructie Uitgelegd" van Dr. Foumani. Bekijk ook onze gratis online cursus (e-learning) voor meer uitleg over de mogelijkheden.

Veelgestelde vragen over de timing van opbouw

Wat is het verschil tussen opbouw tijdens en opbouw na de operatie?

Bij opbouw tijdens de operatie (primair) gebeurt de reconstructie meteen, tijdens dezelfde operatie als de borstamputatie. U wordt wakker met de eerste stap al gedaan. Opbouw na de operatie (secundair) is een aparte ingreep. Die is maanden of jaren later, na de borstamputatie en de rest van de behandeling. Opbouw tijdens de operatie geeft vaak een natuurlijker resultaat, omdat er meer eigen huid blijft. Opbouw later geeft u meer tijd om uw diagnose te verwerken en rustig te kiezen.

Hoe lang na bestraling kan ik een opbouw krijgen?

De meeste chirurgen raden aan om na de bestraling minstens zes tot twaalf maanden te wachten. In die tijd kan het bestraalde weefsel genezen en tot rust komen. Bestraling verandert namelijk nog maandenlang de huid en het weefsel eronder. Een opbouw met eigen weefsel (zoals de DIEP-flap) geeft in bestraald gebied meestal een beter resultaat dan een opbouw met een implantaat.

Kan ik jaren na een borstamputatie nog een opbouw krijgen?

Ja. Voor een opbouw later is er geen einddatum. Vrouwen krijgen met succes een opbouw tien, twintig of zelfs dertig jaar na hun borstamputatie. De technieken en het resultaat kunnen iets anders zijn dan bij een opbouw meteen. Dat komt doordat het weefsel van de borstwand in de loop van de jaren verandert. Maar bij een ervaren chirurg blijft een mooi resultaat goed mogelijk. Het belangrijkste is dat u gezond genoeg bent en uw kankerbehandeling heeft afgerond.

Maakt een opbouw het lastiger om terugkeer van de kanker te zien?

Onderzoek laat steeds weer hetzelfde zien. Een opbouw maakt de kans op terugkeer van de kanker niet groter. En het maakt het opsporen ervan niet lastiger. Met moderne foto's (mammografie, echo en MRI) kan de arts een opgebouwde borst goed beoordelen. Dat geldt voor implantaten én voor opbouw met eigen weefsel. Uw team stelt het controleschema af op uw soort opbouw.

Hoe kies ik tussen opbouw tijdens of na de operatie?

Die keuze hangt af van een paar dingen. Van het stadium van uw kanker en de behandeling die nog komt (krijgt u bijvoorbeeld bestraling of chemotherapie?). Van uw gezondheid en ziektes die de wondgenezing kunnen storen. Van hoe u zich voelt om nu al keuzes te maken. Van de aanwezigheid van een ervaren chirurg in uw ziekenhuis. En van uw eigen voorkeur. In Nederland heeft bijna elk ziekenhuis een team van meerdere artsen dat u hierbij helpt.

Is het normaal om helemaal geen opbouw te willen?

Zeker. Bewust verder leven zonder opbouw — soms "plat leven" genoemd — is een volwaardige keuze. Steeds meer mensen accepteren dit. Veel vrouwen voelen juist rust en kracht door deze keuze. U vermijdt extra operaties. U loopt geen risico op problemen door een opbouw. En u bent het snelst weer in uw eigen ritme. Wilt u onder kleding wel een gelijke lijn? Dan zijn er prothesen voor in de bh. Het belangrijkste is dat uw keuze bij u past en dat u zich er goed bij voelt.

Geschreven door Dr. Mahyar Foumani, plastisch en reconstructief chirurg gespecialiseerd in borstreconstructie. Gebaseerd op het boek "Borstreconstructie Uitgelegd."