اکسپندرِ بافتی و ایمپلنت: راهنمایِ کاملِ بازسازیِ دومرحله‌ای

بازسازی با ایمپلنت یکی از رایج‌ترین روش‌های بازسازی پستان پس از ماستکتومی است. اگر ترجیح می‌دهید جراحی‌تان کوتاه‌تر باشد و از عمل گسترده‌ی انتقال بافت اجتناب کنید، این روش ممکن است برایتان مناسب باشد. فرآیند معمولاً در دو مرحله انجام می‌شود: ابتدا یک اکسپندر بافتی (بالون قابل باد شدن) کارگذاشته می‌شود تا پوست و بافت را آماده کند، و سپس ایمپلنت دائمی جایگزین آن می‌شود.

فرآیند دومرحله‌ای: از اکسپندر تا ایمپلنت

مرحله‌ی اول: کارگذاری اکسپندر بافتی

در اولین جراحی — که معمولاً همزمان با ماستکتومی انجام می‌شود — جرّاح پلاستیک یک بالون سیلیکونی خالی (اکسپندر بافتی) را زیر عضله‌ی سینه یا زیر پوست قرار می‌دهد. این عمل حدود ۱ تا ۲ ساعت طول می‌کشد. اکسپندر در ابتدا تقریباً خالی است و در هفته‌های بعد به‌تدریج پر می‌شود.

فرآیند پرکردن (انبساط)

حدود ۲ تا ۳ هفته بعد از جراحی، مراجعه‌های پرکردن در مطب جرّاح شروع می‌شود. هر بار با یک سرنگ از طریق یک دریچه‌ی مغناطیسی زیر پوست، مایور سالین (آب نمک) به اکسپندر تزریق می‌شود. هر جلسه ۵ تا ۱۰ دقیقه طول می‌کشد و بیشتر بیماران آن را تحمل‌پذیر توصیف می‌کنند — احساس فشار و کشیدگی هست، ولی درد شدید معمولاً نیست. این مراجعات هر ۱ تا ۲ هفته ادامه دارد تا پوست به‌اندازه‌ی کافی باز شود.

مرحله‌ی دوم: تعویض با ایمپلنت دائمی

وقتی اکسپندر به اندازه‌ی مطلوب رسید و بافت تثبیت شد — معمولاً ۳ تا ۶ ماه بعد — عمل دوم انجام می‌شود. جرّاح اکسپندر را خارج و ایمپلنت دائمی سیلیکونی یا سالینی را جایگزین می‌کند. این عمل از اولی کوتاه‌تر است (حدود ۱ ساعت) و بهبودی سریع‌تری دارد. در همین مرحله، اصلاحات ظریفی مثل تنظیم شکل، تقارن و جایگاه چین زیرپستانی هم انجام می‌شود.

اکسپندر بافتی و پرتودرمانی

اگر پرتودرمانی بخشی از برنامه‌ی درمانی شماست، باید نکته‌ای مهم بدانید: تابش اشعه روی اکسپندر یا ایمپلنت، خطر عوارضی مثل سفتی کپسولی (کپسولار کانترکچر) و تغییر شکل را افزایش می‌دهد. بسته به شرایط شما، تیم درمانی ممکن است تصمیم بگیرد اکسپندر را قبل از پرتو کار بگذارد، یا بازسازی را به بعد از پرتو موکول کند، یا حتی استفاده از بافت خودِ بدن (مثل فلپ DIEP) را توصیه کند. این تصمیم بر اساس شرایط خاص شما گرفته می‌شود.

نوع ایمپلنت: سیلیکون یا سالین؟

دو نوع اصلی ایمپلنت وجود دارد. ایمپلنت‌های ژل سیلیکونی حس طبیعی‌تری دارند و بسیار محبوب هستند — لمسشان شبیه بافت واقعی پستان است. ایمپلنت‌های سالینی با آب نمک پر می‌شوند و مزیتشان این است که در صورت پارگی، مایع بدون ضرر توسط بدن جذب می‌شود. جرّاح پلاستیک بر اساس آناتومی بدن شما، ضخامت پوست و ترجیحاتتان، بهترین نوع را توصیه می‌کند.

بهبودی چگونه پیش می‌رود؟

بعد از کارگذاری اکسپندر، احساس ناراحتی و سفتی به مدت ۳ تا ۷ روز طبیعی است. بیشتر بیماران ظرف ۲ هفته می‌توانند فعالیت‌های سبک روزانه را از سر بگیرند. مراجعات پرکردن هر ۱ تا ۲ هفته ادامه دارد و هر بار ممکن است یکی دو روز احساس کشیدگی داشته باشید. بعد از عمل دوم (تعویض با ایمپلنت دائمی)، بهبودی معمولاً سریع‌تر از مرحله‌ی اول است — اکثر بیماران ظرف ۱ تا ۲ هفته به زندگی عادی برمی‌گردند.

پرسش‌های متداول

کل فرآیند اکسپندر و ایمپلنت چقدر طول می‌کشد؟

از کارگذاری اکسپندر تا تعویض با ایمپلنت دائمی، معمولاً ۴ تا ۹ ماه زمان می‌برد. مدت دقیق به سرعت انبساط بافت و نیاز به درمان‌های تکمیلی مثل شیمی‌درمانی یا پرتو بستگی دارد.

پرکردن اکسپندر دردناک است؟

بیشتر بیماران از درد «شدید» صحبت نمی‌کنند — بیشتر احساس فشار و کشیدگی است که یکی دو روز ادامه دارد. هر جلسه فقط ۵ تا ۱۰ دقیقه طول می‌کشد و مسکّن‌های ساده معمولاً کافی هستند.

ایمپلنت‌های پستان چقدر عمر می‌کنند؟

ایمپلنت‌های مدرن بسیار بادوام هستند، ولی «مادام‌العمر» نیستند. پیگیری منظم با جرّاح ضروری است و ممکن است در طول زندگی نیاز به تعویض پیدا کنند — معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ سال.

بعد از پرتودرمانی هم بازسازی با ایمپلنت ممکن است؟

بله، ولی پرتو خطر عوارض مثل سفتی کپسولی و تغییر شکل را بالا می‌برد. در بافت پرتودیده، بازسازی با بافت خود بدن (مثل فلپ DIEP) اغلب نتایج بهتری دارد. جرّاح پلاستیک بهترین روش را بر اساس وضعیت شما توصیه می‌کند.

فرق ایمپلنت سیلیکونی و سالینی چیست؟

ایمپلنت سیلیکونی حس طبیعی‌تری دارد و محبوب‌تر است. ایمپلنت سالینی با آب نمک پر می‌شود و مزیتش این است که در صورت پارگی، مایع بی‌ضرر توسط بدن جذب می‌شود. هر دو نوع از نظر ایمنی تأیید شده‌اند.

نوشته‌ی دکتر مهیار فومانی، جرّاح پلاستیک و ترمیمی متخصص بازسازی پستان. بر اساس کتاب «بازسازی پستان توضیح داده شده».