Behoud van het Natuurlijke Uiterlijk na Borstsparende Operatie: Vormbehoudende en Oncoplastische Technieken

Bij een borstsparende operatie houdt u uw eigen borst. En de kanker wordt goed behandeld. Bij een borstamputatie gaat de hele borst weg. Bij een borstsparende operatie haalt de chirurg alleen de tumor weg, met een randje gezond weefsel eromheen. Zo blijft het grootste deel van uw borst behouden. Samen met bestraling is dit een goede kankerbehandeling.

Toch kan uw borst er na de operatie iets anders uitzien. De vorm of de balans kan veranderen. Hoeveel, dat hangt af van de grootte en de plek van de tumor. En van uw eigen borst.

De moderne borstkankerchirurgie wil twee dingen tegelijk. De kanker goed behandelen én een mooi resultaat geven. Met een goed geplande borstsparende operatie kan dat allebei. De kanker wordt behandeld en uw borst blijft er natuurlijk uitzien. Soms wordt de vorm zelfs beter.

Technieken om de vorm te behouden

Bij een borstsparende operatie is het eerste doel duidelijk: de tumor helemaal weghalen, met schone randen. Maar er is nu een tweede, net zo belangrijk doel: uw borst er natuurlijk uit laten zien. Vormbehoudende technieken letten daar vanaf het begin op. Door de snee slim te plaatsen, het weefsel zorgvuldig weg te halen en de holte netjes op te vullen.

Wat bepaalt hoe uw borst eruitziet?

Een paar dingen bepalen hoe uw borst er na de operatie uitziet. Het belangrijkste is de verhouding: hoe groot is de tumor ten opzichte van uw borst? Ook de plek telt mee. Tumoren in het bovenste buitenste deel geven meestal minder verschil. Tumoren aan de binnenkant of vlak bij de tepel zijn lastiger.

Na een borstsparende operatie volgt meestal bestraling. Dat kan uw borst wat harder en kleiner maken. Ook kan de huid veranderen en de vorm wat onregelmatig worden. Dat ontstaat pas in de maanden of jaren erna. Ook de dichtheid van uw borstweefsel speelt mee.

De snee slim plaatsen

Waar de snee loopt, bepaalt veel. Het bepaalt hoe zichtbaar het litteken later is. En hoe goed de chirurg bij de tumor kan. Een snee onder de borst verdwijnt in de natuurlijke plooi. Een snee langs de rand van het tepelhof valt weg in de kleurovergang. Er zijn ook sneden die vanaf het tepelhof naar buiten lopen, als spaken van een wiel.

De batwing-techniek

De batwing-techniek haalt de tumor weg en verbetert tegelijk de vorm. De chirurg maakt twee sneden die vanaf boven het tepelhof naar de zijkant uitwaaieren. De vorm lijkt op vleermuisvleugels. De tumor gaat eruit met het weefsel eromheen. Daarna schuift de chirurg het overige weefsel netjes op zijn plek, voor een mooie vorm.

Oncoplastische technieken voor het mooiste resultaat

Oncoplastische chirurgie is een mooie stap vooruit in de borstkankerbehandeling. De chirurg combineert hierbij het weghalen van de tumor met plastische chirurgie. Het woord komt van 'onco' (tumor) en 'plastisch' (vormgeven). Door deze technieken kunnen sommige vrouwen toch hun borst houden. Vrouwen die anders een borstamputatie zouden krijgen, door de grootte of de plek van de tumor.

Wat oncoplastische chirurgie oplevert

Oncoplastische chirurgie heeft duidelijke voordelen. De chirurg kan een ruimere rand weghalen, zonder dat de borst er minder mooi uitziet. Ook grotere tumoren kunnen weg, met behoud van de borst. En lastige plekken worden beter te doen. Bestaat er al een hangborst, een ongelijke borst of een grote borst? Dan kan dat meteen worden meegenomen tijdens de behandeling.

Techniek 1: weefsel verschuiven

Weefsel verschuiven is de meest gebruikte oncoplastische methode. De chirurg verdeelt het overgebleven borstweefsel opnieuw. Zo vult hij de holte na de tumor op en geeft hij de borst weer vorm. Bij vrouwen met een middelgrote tot grote borst werkt dit heel goed. De tumor gaat eruit met het teveel aan weefsel. Het overige weefsel wordt opnieuw gemodelleerd tot een kleinere, opgetilde borst. En de tepel komt op een nieuwe plek.

Hiervoor zijn verschillende patronen mogelijk. Bijvoorbeeld het Wise-patroon (omgekeerde T), het verticale patroon (lollipop), de J-vorm en de L-vorm. Elk patroon past bij een bepaalde plek van de tumor.

Techniek 2: weefsel aanvullen

Bij vrouwen met een kleinere borst is er soms een andere oplossing nodig. Of als er veel weefsel weg moet. Dan vult de chirurg het op met weefsel van elders. De LICAP-flap gebruikt weefsel van de zijkant van de borstwand. De TDAP-flap gebruikt weefsel van de bovenrug. En de AICAP-flap gebruikt weefsel van de voorkant van de borstwand, voor defecten aan de binnenzijde.

Balans tussen beide borsten

Een fijn voordeel van oncoplastische chirurgie: u kunt meteen iets aan de balans van beide borsten doen. Bijvoorbeeld een verkleining, een borstlift of een kleine aanpassing. Beide borsten in één keer opereren kan. Maar bij geplande bestraling raden veel chirurgen aan om dit in stappen te doen. In Nederland wordt een operatie voor symmetrie vergoed door de zorgverzekeraar.

Oncoplastische chirurgie en de kankerbehandeling

Onderzoek laat steeds weer hetzelfde zien. Oncoplastische technieken geven minstens net zo'n goed resultaat tegen de kanker als de gewone operatie. Soms zelfs beter. De controle over de tumor blijft uitstekend. De randen zijn vaak ruimer. De plek blijft goed bereikbaar voor de bestraling. En een eventuele terugkeer is net zo goed te zien op een mammografie. Kortom: kiezen voor een mooi resultaat gaat niet ten koste van de behandeling.

De timing

Een directe reconstructie (de oncoplastische aanpak) geeft na een borstsparende operatie meestal het beste resultaat. Het weefsel is dan nog niet veranderd door bestraling. In Nederland is er ook een tussenvorm. De tumor gaat er eerst uit. De reconstructie volgt in de tweede week, zodra het onderzoek bevestigt dat alle tumorcellen weg zijn.

Soms is een latere reconstructie verstandiger. Vooral als nog niet duidelijk is hoe de bestraling het weefsel zal veranderen. De meeste chirurgen raden dan aan om zes tot twaalf maanden na de bestraling te wachten.

Een mooie vorm gaat nooit voor op de behandeling. Het belangrijkste blijft: schone randen rond de tumor. Sterker nog, met goede vormbehoudende technieken kan de chirurg juist een ruimere rand nemen. Want de borst lijdt er zo min mogelijk onder.

Veelgestelde vragen over oncoplastische technieken

Wat is oncoplastische borstchirurgie?

Oncoplastische chirurgie combineert het weghalen van de tumor met plastische chirurgie, in één operatie. Het doel is een natuurlijke borst. De kanker wordt goed behandeld. En tegelijk blijven de vorm, het volume en de balans van de borst zo goed mogelijk behouden.

Ziet mijn borst er anders uit na een borstsparende operatie?

Dat hangt af van hoeveel weefsel weg moet ten opzichte van uw borstgrootte. Gaat er meer dan 10 tot 20 procent van het volume weg? Dan kunnen oncoplastische technieken helpen. Ze beperken de zichtbare veranderingen en houden de balans.

Is bestraling altijd nodig na een borstsparende operatie?

Meestal wel. Bestraling wordt aangeraden om de kans op terugkeer te verkleinen. Voor de meeste vroege borstkankers geeft een borstsparende operatie met bestraling dezelfde overlevingskans als een borstamputatie.

Wat is het verschil tussen weefsel verschuiven en aanvullen?

Bij verschuiven verdeelt de chirurg uw eigen borstweefsel opnieuw, om de holte op te vullen. Dat werkt het best bij een middelgrote tot grote borst. Bij aanvullen brengt de chirurg weefsel van elders naar de borst (bijvoorbeeld via een LICAP- of TDAP-flap). Dat is een goede oplossing bij een kleinere borst.

Wordt oncoplastische chirurgie vergoed in Nederland?

Ja. Een oncoplastische borstreconstructie na kankeroperatie wordt in Nederland vergoed uit de basisverzekering. Dat geldt ook voor een operatie aan de andere borst voor de balans, als dat medisch nodig is.

Geschreven door Dr. Mahyar Foumani, plastisch en reconstructief chirurg gespecialiseerd in borstreconstructie. Gebaseerd op het boek "Borstreconstructie Uitgelegd."