Prepectoraal of subpectoraal: borstimplantaat boven of onder de spier – wat past bij u?
Beide manieren zijn beproefd. Een borstimplantaat kan boven de grote borstspier liggen (prepectoraal) of eronder (subpectoraal). Geen van beide plaatsen is in het algemeen beter. Wat bij u past, hangt af van uw huidkwaliteit, uw borstgrootte, een eventuele bestraling en uw eigen wensen.
Inhoud van dit artikel
Wat betekent prepectoraal en subpectoraal?
De borstwand bestaat uit meerdere lagen. Helemaal buitenop ligt de huid, daaronder vetweefsel. Dan volgt de grote borstspier (musculus pectoralis major). Die ligt plat op de ribben. Bij een borstamputatie (mastectomie) wordt het klierweefsel tussen vet en spier weggehaald. Daar ontstaat de ruimte voor het implantaat.
Prepectoraal: het implantaat ligt vóór de spier, direct onder de huid en het vet. De spier blijft op zijn plaats.
Subpectoraal: de spier wordt aan de onderrand losgemaakt en opgetild. Het implantaat ligt in een holte onder de spier. Het onderste deel is vaak alleen bedekt door huid of een matje.
Hoe verloopt een borstreconstructie met implantaat?
Een borstreconstructie met implantaat begint met de borstamputatie. Tegenwoordig wordt de huid daarbij vaak gespaard. Bij een huidsparende borstamputatie blijft de huidmantel van de borst behouden. Bij een tepelsparende borstamputatie blijven ook de tepel en de tepelhof staan. Daarvoor zijn vaak kleine sneden genoeg, bijvoorbeeld in de borstplooi of aan de zijkant.
Daarna zijn er twee wegen. Bij een directe reconstructie komt het definitieve implantaat meteen in dezelfde operatie. Dat kan als er genoeg gezonde huid over is. Bij de weg in twee stappen komt eerst een weefseloprekker (tissue expander) in de holte. Die wordt over een aantal weken langzaam gevuld en rekt de huid op. Later wordt hij verwisseld voor het implantaat. Beide wegen kunnen boven of onder de spier.
Meer hierover leest u in het artikel Weefselexpander en implantaat: borstreconstructie in twee fasen.
Voordelen en nadelen prepectoraal (implantaat boven de spier)
Bij een prepectorale borstreconstructie wordt de spier niet aangeraakt. Dat heeft voordelen:
De spier wordt niet opgerekt of losgemaakt. Veel vrouwen hebben daardoor in het begin minder pijn.
De borst beweegt niet mee als u de borstspier aanspant. Dat meebewegen heet animatie.
De borst hangt en beweegt natuurlijker, omdat hij niet aan de spier vastzit.
Er zijn ook nadelen, want tussen het implantaat en de huid ligt maar weinig weefsel:
De rand van het implantaat kan zichtbaar of voelbaar zijn, vooral bij slanke vrouwen.
Er kan rimpeling ontstaan (rippling). Dan tekenen plooien van het implantaat zich af door de huid.
De huidmantel moet goed doorbloed en dik genoeg zijn. Anders is de kans op wondproblemen groter.
Vaak wordt een matje of een acellulaire dermale matrix (ADM) gebruikt om het implantaat te steunen.
Zichtbare randen en rimpels zijn later vaak te verbeteren door eigen vet onder de huid in te brengen (lipofilling).
Voordelen en nadelen subpectoraal (implantaat onder de borstspier)
Bij een subpectorale borstreconstructie ligt de spier als een extra deken over het implantaat. Dat was lange tijd de gebruikelijke weg.
Er zit meer weefsel over het implantaat. De rand is minder zichtbaar en rimpels vallen minder op.
Als de huid na de operatie problemen geeft, voorkomt de spier vaak dat het implantaat bloot komt te liggen.
Ook hier zijn er nadelen:
Als u de spier aanspant, kan het implantaat vervormen of omhoog schuiven (animatie). Sommige vrouwen storen zich daaraan bij het sporten of in het dagelijks leven.
De spier wordt opgerekt. In de eerste weken zijn pijn en een strak gevoel vaak sterker.
Om elk implantaat vormt het lichaam een dun kapsel. Wordt dat hard en pijnlijk, dan spreken we van kapselvorming (kapselfibrose). Of de plaats van het implantaat dit risico beïnvloedt, wordt onder deskundigen nog besproken.
Matje of acellulaire dermale matrix (ADM): waarvoor?
Een acellulaire dermale matrix (ADM) is bewerkte huid van een donor of van een dier, waaruit alle cellen zijn verwijderd. Een matje is een fijn kunststof weefsel. Beide groeien in het lichaam langzaam vol met eigen weefsel.
Bij de prepectorale plaats omhult het materiaal vaak het hele implantaat en versterkt het de huidbedekking een beetje. Bij de subpectorale plaats wordt het meestal alleen onderaan gebruikt, waar de spier het implantaat niet bedekt. Daar vormt het een soort hangmat.
Het gebruik is niet overal standaard. Sommige onderzoeken zagen meer vochtophopingen (seroom) of infecties, andere zagen geen verschil. Vraag of uw team een matje of een ADM gebruikt, en waarom.
Bestraling en de plaats van het implantaat
Bestraling (radiotherapie) verandert de huid en het weefsel van de borstwand. De huid wordt vaak stugger, dunner en minder goed doorbloed. Wondproblemen en een hard kapsel komen dan vaker voor, bij beide plaatsen van het implantaat.
Is de huid na de bestraling dun, dan biedt de spier soms extra bescherming. Is de huid goed gebleven, dan is de prepectorale plaats mogelijk. Moet de bestraling nog komen, dan wordt soms eerst een oprekker geplaatst en pas daarna het definitieve implantaat.
Meer hierover leest u in het artikel Hoe bestraling uw borstreconstructie beïnvloedt.
Wie past bij welke plaats?
Er is geen vaste regel. Uw team kijkt tijdens de operatie hoe goed de huid doorbloed is, en beslist samen met u. Deze punten spelen mee:
Huidkwaliteit: een dikke, goed doorbloede huidmantel pleit voor prepectoraal. Dunne of bestraalde huid pleit eerder voor subpectoraal.
Lichaamsbouw: bij heel slanke vrouwen is het implantaat boven de spier eerder zichtbaar.
Bestraling: een eerdere of geplande bestraling beïnvloedt de keuze en het moment.
Activiteit en wensen: wie veel sport of het meebewegen van de borst wil voorkomen, kiest vaak prepectoraal.
Ervaring van de kliniek: vraag welke methode uw team regelmatig toepast.
Herstel vergeleken
Na beide ingrepen blijft u meestal een paar dagen in het ziekenhuis. Drains worden na ongeveer één tot twee weken verwijderd. In de eerste weken tilt u uw arm niet boven schouderhoogte en tilt u niets zwaars.
Na een prepectorale reconstructie vertellen veel vrouwen dat ze minder pijn hebben, omdat de spier niet is opgerekt. Na een subpectorale reconstructie is het strakke gevoel in het begin sterker en zakt het meestal binnen een paar weken. Met sporten en tillen begint u in overleg met uw team, meestal na ongeveer zes weken.
Wisselen van subpectoraal naar prepectoraal
Heeft u een implantaat onder de spier en stoort het meebewegen bij het aanspannen u, of houdt u pijn? Dan is wisselen van plaats mogelijk. De spier wordt dan teruggelegd op de borstwand en het nieuwe implantaat komt vóór de spier. Vaak wordt de huidbedekking versterkt met eigen vet of met een matrix.
Zo'n wissel is een operatie met eigen risico's en is alleen zinvol als de klachten u echt belasten. Soms helpen ook kleinere ingrepen, zoals eigen vet inbrengen (lipofilling).
Alternatieven met eigen weefsel
Een implantaat is niet de enige weg. De borst kan ook worden opgebouwd met eigen weefsel, meestal met huid en vet van de onderbuik (DIEP-flap). Dat weefsel verdraagt bestraling meestal beter en voelt zacht aan. Daar staat tegenover dat de operatie langer duurt en het herstel meer tijd kost.
Een vergelijking vindt u in Borstimplantaat of DIEP-flap? Een eerlijke vergelijking en in het artikel DIEP-flap borstreconstructie: een natuurlijk resultaat met buikweefsel.
Veelgestelde vragen
Wat is een prepectorale borstreconstructie?
Bij een prepectorale reconstructie ligt het implantaat vóór de grote borstspier, direct onder de huid en het vetweefsel. De spier blijft onaangeroerd en de borst beweegt niet mee als u hem aanspant. Deze methode vraagt om een goed doorbloede huidbedekking.
Borstopbouw met een implantaat onder de borstspier: wat houdt dat in?
De grote borstspier wordt aan de onderrand losgemaakt en over het implantaat gelegd. Zo ligt er meer weefsel tussen het implantaat en de huid. Daar staat tegenover dat de borst kan bewegen als u de spier aanspant.
Borstreconstructie met een implantaat boven de spier: voor wie is dat geschikt?
De plaats boven de spier past vooral als de huid na de borstamputatie goed doorbloed en dik genoeg is. Bij heel dunne huid kan de plaats onder de spier veiliger zijn. Uw team beoordeelt dat tijdens de operatie.
Wat is een borstreconstructie met implantaat?
Daarbij wordt de vorm van de borst hersteld met een prothese van siliconen of zoutoplossing. Er wordt geen weefsel uit een ander lichaamsdeel gebruikt. Het implantaat kan boven of onder de spier liggen.
Wat is een huidsparende borstamputatie?
Bij een huidsparende borstamputatie wordt het borstklierweefsel weggehaald, maar blijft de huid zoveel mogelijk behouden. Die huidmantel wordt meteen gevuld met een implantaat of een oprekker. Zo blijven de vorm en de grootte van de borst grotendeels bewaard.
Zijn kleine sneden mogelijk bij een borstamputatie?
Ja, bij een huidsparende of tepelsparende borstamputatie zijn vaak kleine sneden genoeg, bijvoorbeeld in de borstplooi of aan de zijkant. Of dat bij u kan, hangt af van de plaats van de tumor en van de grootte van uw borst.
Kan een reconstructie met implantaat na bestraling, en waar ligt het implantaat dan?
Het kan, maar bestraalde huid is vaak minder rekbaar en minder goed doorbloed. Dat vergroot de kans op wondproblemen en op een hard kapsel. Uw team bespreekt met u of een implantaat boven of onder de spier verstandig is, of dat eigen weefsel beter past.
Kan een implantaat van onder de spier naar boven de spier worden verplaatst?
Ja, wisselen van subpectoraal naar prepectoraal kan bij klachten, bijvoorbeeld bij hinderlijk meebewegen van de borst of aanhoudende pijn. De spier wordt dan teruggelegd op de borstwand. Vaak wordt de huidbedekking versterkt met eigen vet of met een matrix.
Vragen aan uw behandelteam
Welke plaats van het implantaat raadt u mij aan, en waarom?
Hoe beoordeelt u mijn huidkwaliteit na de borstamputatie?
Gebruikt u een matje of een ADM? Wat betekent dat voor mij?
Hoe zou bestraling de keuze beïnvloeden?
Wat kan ik doen als ik later niet tevreden ben over de plaats van het implantaat?
Gerelateerde artikelen
Geschreven door Dr. Mahyar Foumani, plastisch en reconstructief chirurg gespecialiseerd in borstreconstructie. Gebaseerd op het boek 'Borstreconstructie Uitgelegd.'
Dit artikel is voorlichting, geen medisch advies
Dit artikel legt in gewone woorden uit hoe borstreconstructie werkt. Het is bedoeld om u te helpen begrijpen wat er mogelijk is, zodat u samen met uw arts een goede keuze kunt maken. Het vervangt geen persoonlijk medisch advies.
Elke situatie is anders. Wat voor u het beste is, hangt af van uw lichaam, uw ziekte, uw behandeling en uw eigen wensen. Volg daarom altijd het advies van uw eigen arts of behandelteam. Heeft u klachten of twijfelt u ergens over? Neem dan contact op met uw arts of huisarts. Bij spoed belt u het alarmnummer in uw land (in Nederland 112).
Opmerkingen