Weefseloprekker (tissue expander) in de borst: pijn, bijvullen, hoe lang en veelvoorkomende problemen – de belangrijkste vragen
Een weefseloprekker (tissue expander) is een tijdelijke plaatsvervanger in de borst na een borstamputatie (mastectomie). Hij wordt in een aantal weken stap voor stap bijgevuld met zoutwater. Zo rekken de huid en de spier langzaam op. Meestal blijft de expander in totaal een paar maanden zitten. Daarna wordt hij vervangen door een blijvend implantaat.
Op deze pagina vindt u antwoorden op de vragen die patiënten het vaakst stellen: over pijn, over het bijvullen, over hoe lang de expander blijft zitten en over problemen zoals een expander die verschoven is. De antwoorden zijn eenvoudig gehouden en vervangen niet het gesprek met uw eigen behandelteam.
In dit artikel
Wat is een tissue expander (weefseloprekker) in de borst?
Een expander is een lege of maar een beetje gevulde siliconen zak met een klein ventiel (de poort). Hij wordt tijdens of na de borstamputatie onder de huid of onder de borstspier gelegd. Via de poort wordt hij stap voor stap gevuld met zoutwater. Zo ontstaat er langzaam ruimte voor het latere implantaat.
De expander is dus niet het eindresultaat. Hij maakt ruimte en rekt de huid op. Daarom heet dit een reconstructie in twee fasen: eerst de expander, later het blijvende implantaat. U hoort soms ook andere namen, zoals borstexpander, expander-implantaat of expanderprothese. Meestal wordt hetzelfde principe bedoeld.
Een uitgebreid overzicht van het hele traject leest u in het complete overzicht van borstreconstructie met tissue expander en implantaat.
Hoe verloopt de operatie voor de expander na borstamputatie?
De expander kan direct tijdens de borstamputatie worden geplaatst (directe reconstructie) of later in een aparte operatie. De chirurg maakt een holte (pocket). Die ligt vóór de borstspier of onder de borstspier. Bij plaatsing onder de spier wordt de spier voor een deel losgemaakt van de borstkas.
Soms wordt er extra een matje of een weefselmatrix (ADM) gebruikt. Die steunt het onderste deel van de expander. De operatie duurt meestal één tot twee uur. De meeste vrouwen gaan dezelfde dag of na één nacht naar huis. Dunne slangetjes (drains) voeren wondvocht af en blijven vaak één tot twee weken zitten.
Al tijdens de operatie wordt de expander een beetje gevuld. Zo heeft u na het wakker worden al een kleine borstvorm.
Hoe werkt het bijvullen van de expander?
Het bijvullen begint als de wonden goed genezen. Dat is meestal twee tot drie weken na de operatie. De afspraken vinden plaats op de polikliniek.
De poort en het zoutwater
In de expander zit een ventiel: de poort. Die ligt onder de huid en is vaak magnetisch. Met een klein zoekapparaatje wordt de poort gevonden. Daarna wordt de huid ontsmet. Met een dunne naald wordt steriel zoutwater door de poort gespoten.
Hoe vaak en hoeveel
De afspraken volgen meestal om de één tot twee weken. Per keer wordt in de regel 50 tot 100 ml bijgevuld. Voelt de huid erg strak aan of is hij rood, dan wordt er minder gevuld of langer gewacht. Het tempo volgt dus uw lichaam.
Hoe lang duurt een afspraak?
Een afspraak duurt ongeveer 15 tot 30 minuten. Daarna kunt u direct naar huis. Autorijden, kantoorwerk en licht huishoudelijk werk zijn meestal de volgende dag weer mogelijk. Zwaar tillen kunt u beter één tot twee dagen vermijden.
Doet het bijvullen pijn? Waarom doet de expander pijn?
Veel vrouwen zien op tegen de eerste keer bijvullen. Het goede nieuws: de prik zelf voelt meestal alleen als een korte druk. De huid boven de expander is na een borstamputatie vaak gevoelloos, omdat de zenuwen samen met het borstweefsel zijn weggehaald.
Strak gevoel na het bijvullen
Na elke afspraak voelen de meeste vrouwen spanning en druk. Dat is op de eerste en tweede dag het sterkst. Meestal zakt het binnen een paar dagen, als het weefsel aan het nieuwe volume gewend is.
Spier en zenuwen
Ligt de expander onder de borstspier, dan wordt ook de spier opgerekt. Dat kan een trekkend gevoel geven onder het sleutelbeen, in de oksel of tussen de schouderbladen. Sommige vrouwen voelen de spier bij het bewegen van de arm. Ook korte, stekende of branderige gevoelens zijn mogelijk. Die ontstaan doordat kleine zenuwen zich herstellen.
Wat normaal is en wat niet
Normaal zijn: spanning, druk, een trekkend gevoel in de spier en gevoeligheid gedurende een paar dagen. Eenvoudige pijnstillers van de drogist of apotheek zijn voor de meeste vrouwen genoeg. Overleg met uw behandelteam welke middelen voor u geschikt zijn.
Niet normaal zijn: toenemende pijn die niet beter wordt, een warme of felrode huid, koorts, vocht uit de wond of een borst die ineens veel harder aanvoelt. Neem in die gevallen snel contact op met uw behandelteam.
Hoe lang blijft een tissue expander zitten?
Dat hangt af van drie dingen: het gewenste volume, de rekbaarheid van uw huid en de rest van uw behandeling tegen de kanker.
Vulfase: meestal enkele weken tot een paar maanden. Jonge, soepele huid heeft vaak minder afspraken nodig dan huid met littekens of bestraalde huid.
Rustfase: na de laatste vulling wacht men ongeveer één tot drie maanden, zodat het weefsel tot rust komt.
Totale duur: in totaal blijft de expander vaak zo'n vier tot zes maanden in de borst.
Bij chemotherapie of bestraling kan de expander veel langer blijven zitten. Sommige vrouwen dragen hem dan een jaar of langer. Medisch is dat in orde, maar veel vrouwen vinden het zwaar. Vraag om een tijdschema dat u kunt opschrijven.
Wat als de expander verschoven of gedraaid is?
Een expander kan in de holte bewegen. Hij zit dan bijvoorbeeld te hoog, te veel naar de zijkant, of hij draait. Dit komt bij een klein aantal patiënten voor. Oorzaken kunnen zijn: de zwaartekracht, een stoot, een vochtophoping of een stevig littekenkapsel.
Hoe merkt u het? De vorm van de borst verandert, de borst staat scheef, of de poort is ineens moeilijk te vinden. Pijn hoeft er niet bij te zijn. Een verschoven expander is geen spoedgeval. Laat hem wel bij de volgende afspraak aan uw behandelteam zien.
Wat er dan gebeurt: vaak wordt eerst afgewacht en wordt het vullen aangepast. Meestal wordt de positie gecorrigeerd bij de wissel naar het implantaat. Slechts zelden is een aparte operatie nodig om de expander opnieuw te plaatsen. Een steunende bh zonder beugel helpt om de expander op zijn plek te houden.
Hoe ziet een borst met expander eruit?
Veel vrouwen zoeken naar foto's. Belangrijk om te weten: een borst met expander ziet er anders uit dan de latere borst met implantaat. De expander is een plaatsvervanger, niet het resultaat.
Vorm: ronder en vaak hoger dan een natuurlijke borst. In het begin is de vorm plat en met elke vulling wordt hij voller.
Stevigheid: de expander voelt hard en strak aan, veel steviger dan een zacht siliconen implantaat. Bij liggen beweegt hij nauwelijks mee.
Asymmetrie: bij een reconstructie aan één kant is het verschil met de andere borst vaak duidelijk. Dat is in deze fase normaal.
Huid en litteken: het litteken is in het begin rood en vervaagt langzaam. De poort is soms als een klein bultje te voelen.
In een bh en in kleding valt het verschil meestal veel minder op dan zonder kleding. Vorm, zachtheid en symmetrie worden pas verbeterd bij de wissel naar het blijvende implantaat, vaak samen met het inbrengen van eigen vet (lipofilling).
Expander en bestraling: wat verandert er?
Bestraling (radiotherapie) maakt de huid en het weefsel steviger en minder rekbaar. Bij een reconstructie met expander of implantaat stijgt daardoor het risico op wondproblemen, een hard littekenkapsel (kapselvorming) en veranderingen van de vorm.
Is bestraling gepland, dan stemmen de plastisch chirurg en de radiotherapeut het tijdschema op elkaar af. Sommige teams vullen de expander vlot bij vóór de bestraling. Andere laten hem tijdens de bestraling gedeeltelijk gevuld. Snel bijvullen verlaagt het risico niet automatisch. Na de bestraling wordt vaak langer gewacht tot het weefsel tot rust is gekomen.
Bij bestraalde huid kan een reconstructie met eigen weefsel ook een goed alternatief zijn. Meer daarover leest u in Hoe bestraling uw borstreconstructie beïnvloedt.
Wat is een expanderprothese (Becker) en wanneer is geen wissel nodig?
Een expanderprothese, bijvoorbeeld het Becker-implantaat, combineert de expander en het blijvende implantaat in één. De buitenkant bestaat uit siliconengel. Een binnenkamer wordt stap voor stap gevuld met zoutwater. De poort zit via een dun slangetje iets verderop, meestal in de buurt van de oksel.
Is de gewenste grootte bereikt, dan worden het slangetje en de poort via een kleine snee verwijderd. Het implantaat blijft in de borst. Een tweede grote operatie voor de wissel is dan niet nodig.
Het nadeel: de uiteindelijke vorm ligt al vast bij het plaatsen. Bij de klassieke weg kan de chirurg bij de wissel de holte aanpassen en een ander implantaat kiezen. Bij een expanderprothese is die fijnafstemming minder goed mogelijk. Of het bij u past, hangt af van uw huid, uw borstgrootte en uw wensen.
Welke problemen kunnen er ontstaan?
De meeste vrouwen komen zonder grote problemen door de expanderfase. Toch helpt het om de mogelijke complicaties te kennen.
Infectie: meestal in de eerste weken. Tekenen zijn roodheid, warmte, pijn en koorts. Vaak helpen antibiotica. Bij een ernstige infectie moet de expander tijdelijk worden verwijderd.
Kapselvorming: het lichaam maakt om elk vreemd voorwerp een laagje littekenweefsel. Wordt dat hard, dan kan de borst stevig, pijnlijk of vervormd worden. Na bestraling is het risico hoger.
Wondgenezingsstoornis: bij dunne huid of te snel bijvullen kan de wond opengaan of kan de huid boven de expander lijden. Dan wordt langzamer gevuld of wordt een kleine wondcorrectie gedaan.
Vocht of bloeduitstorting: een ophoping van wondvocht (seroom) of bloed (hematoom) kan zwelling en druk geven en moet soms worden afgelaten.
Verwijderen van de expander: bij een ernstige infectie, een blootliggende plek of grote problemen wordt de expander verwijderd. Na een herstelpauze van enkele maanden kan de reconstructie vaak opnieuw beginnen, met een expander of met eigen weefsel.
Vraag uw behandelteam welke waarschuwingssignalen voor u belangrijk zijn en wie u in het weekend kunt bereiken.
Hoe gaat het verder: de wissel naar het implantaat
Ongeveer één tot drie maanden na de laatste vulling volgt de tweede operatie. De expander wordt via dezelfde snee verwijderd. De holte wordt aangepast en het blijvende implantaat, van siliconengel of gevuld met zoutwater, wordt geplaatst. Als het nodig is, wordt eigen vet ingebracht om de contouren glad te maken.
Deze ingreep duurt ongeveer één tot twee uur en is duidelijk lichter dan de eerste stap. De meeste vrouwen melden gevoeligheid en spanning, maar veel minder pijn. Hoe het herstel week voor week verloopt, leest u in Tissue expander vervangen: wat u kunt verwachten van de tweede operatie.
De animatie laat de basisroute zien van tissue expander naar implantaat. De positie, het vulschema en het moment van de wissel worden voor elke patiënt apart bepaald.
Ervaringen: wat patiënten vaak vertellen
Uit veel gesprekken komt eenzelfde beeld naar voren. De eerste week na het plaatsen is het zwaarst. Daarna wordt het stap voor stap beter. Het bijvullen valt mee. De spanning na de afspraken is vervelend, maar goed vol te houden.
Als zwaar noemen veel vrouwen vooral drie dingen: het harde, vreemde gevoel van de expander, het verschil met de andere borst en het lange wachten tot de wissel. Wat helpt: een duidelijk tijdschema, een goed zittende bh zonder beugel, slapen op de rug met het bovenlichaam iets omhoog en contact met andere vrouwen die hetzelfde meemaken.
Bijna iedereen zegt achteraf: de expander was een overgang. Pas met het blijvende implantaat voelt de borst weer als een deel van het lichaam. Elke ervaring is echter anders. Uw weg kan lichter of zwaarder zijn dan die van andere vrouwen.
Veelgestelde vragen over de expander in de borst
Doet een tissue expander in de borst pijn?
Het plaatsen van de expander geeft in de eerste dagen meestal een drukkende pijn, vooral als hij onder de spier ligt. Het bijvullen zelf voelt meestal alleen als een korte druk. Daarna voelen veel vrouwen één tot drie dagen spanning, die vanzelf wegzakt.
Hoe vaak wordt de expander bijgevuld?
Het bijvullen begint meestal twee tot drie weken na de operatie. Daarna volgen afspraken om de één tot twee weken. Per keer wordt meestal 50 tot 100 ml zoutwater bijgevuld. Het tempo wordt aangepast aan uw huid en aan hoe u zich voelt.
Hoe lang blijft een tissue expander zitten?
Het bijvullen duurt meestal enkele weken tot een paar maanden. Daarna volgt een rustfase van ongeveer één tot drie maanden. In totaal blijft de expander vaak zo'n vier tot zes maanden in de borst. Bij chemotherapie of bestraling kan het langer duren.
Kan een expander in de borst verschuiven?
Ja, soms kan een expander verschuiven of draaien. U merkt dan een andere vorm of positie, bijvoorbeeld te hoog of te veel naar de zijkant. Het is geen spoedgeval, maar laat het wel aan uw behandelteam zien. Vaak kan de positie bij de wissel naar het implantaat worden gecorrigeerd.
Hoe ziet een borst met expander eruit?
Een borst met expander is ronder, harder en staat vaak hoger dan een natuurlijke borst. Hij is een plaatsvervanger en nog niet het eindresultaat. Vorm, zachtheid en symmetrie worden pas verbeterd bij de wissel naar het blijvende implantaat.
Mag ik met een expander in de borst een MRI-scan krijgen?
Veel expanders hebben een magnetische poort. Een MRI-scan is daarmee vaak niet, of alleen onder bepaalde voorwaarden, mogelijk. Zeg vóór elke MRI dat u een expander heeft en neem uw implantaatpas mee.
Wat is een expanderprothese (Becker-implantaat)?
Een expanderprothese is een implantaat dat de expander en het blijvende implantaat in één combineert. Het wordt via een kleine poort bijgevuld en blijft daarna in de borst. Een wissel is dan niet nodig. De vorm is later wel minder fijn aan te passen.
Wanneer wordt de expander vervangen door een implantaat?
De wissel wordt meestal één tot drie maanden na de laatste vulling gepland. In die tijd komt het weefsel tot rust. De ingreep duurt ongeveer één tot twee uur en doet duidelijk minder pijn dan het eerste plaatsen van de expander.
Vragen aan uw behandelteam
Ligt mijn expander vóór of onder de borstspier, en waarom?
Hoe vaak en hoeveel wordt er bij mij bijgevuld, en hoe lang duurt dat in totaal?
Heeft mijn expander een magnetische poort, en wat betekent dat voor MRI-scans?
Wat verandert er aan het plan als ik bestraling of chemotherapie nodig heb?
Welke waarschuwingssignalen moet ik meteen melden, en wie kan ik buiten kantooruren bereiken?
Gerelateerde artikelen
Geschreven door Dr. Mahyar Foumani, plastisch en reconstructief chirurg gespecialiseerd in borstreconstructie. Gebaseerd op het boek 'Borstreconstructie Uitgelegd.'
Dit artikel is voorlichting, geen medisch advies
Dit artikel legt in gewone woorden uit hoe borstreconstructie werkt. Het is bedoeld om u te helpen begrijpen wat er mogelijk is, zodat u samen met uw arts een goede keuze kunt maken. Het vervangt geen persoonlijk medisch advies.
Elke situatie is anders. Wat voor u het beste is, hangt af van uw lichaam, uw ziekte, uw behandeling en uw eigen wensen. Volg daarom altijd het advies van uw eigen arts of behandelteam. Heeft u klachten of twijfelt u ergens over? Neem dan contact op met uw arts of huisarts. Bij spoed belt u het alarmnummer in uw land (in Nederland 112).
Opmerkingen